Türk Hukukunda Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Özgürlüğü

Abstract

Bu tezin amacı, düşünceyi açıklama ve yayma araçlarından en dinamik yapıya sahip olan toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünü; demokrasi, insan hakları ve Türk anayasal tarihi çerçevesinde ele alıp incelemek ve bu özgürlüğün ne derece etkili ve ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktır. Toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğü, demokratik bir hukuk devletinde siyasal ve toplumsal açıdan yaşamın vazgeçilmez bir unsuru olarak; amacı, etkileri ve sonuçlarıyla gittikçe önemli bir hal almaktadır. Bir toplumda demokrasinin varlığından söz edebilmek için bu özgürlüğün hem o topluluk açısından hem de uluslararası topluluklar açısından hukuki olarak teminat altına alınması gerekir. Bireylerin veya toplulukların düşüncelerinin kamuoyuna aktarılmasının ve iktidarın etkilemesinin en etkin aracıdır. Toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğü, diğer düşünce açıklama araçlarına oranla kolektif nitelikte olduğundan daha etkili bir araçtır. Ancak; etkinliği sadece kolektif olmasından değil, bu özgürlükten yararlanmanın herkese açık olması, belli bir ekonomik yada sosyal gücü gerektirmemesindendir. Teknolojik gelişmeler ve sosyal medya araçlarının kullanılması bu özğürlüğü çok daha etkin bir duruma getirmiştir. Toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünün kollektif nitelikte olması beraberinde kamu düzeninin tehdit edilmesi sonucunu da getirmektedir. Bir yandan özgürlüğü kullanan bireylerin öfke, heyecan gibi psikolojik durumları önem kazanmakta, diğer yandan devlete özgürlük ve düzen arasındaki dengeyi sağlama yükümlülüğü yüklenmektedir. Tüm bu nedenlerle birey, özgürlük ve düzen arasında bir dengenin kurulabilmesi, diğer özgürlüklere oranla toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünün daha çok sınırlandırılması sonucunu doğurmaktadır. 1982 Anayasasında oldukça yasakçı biçimde düzenlenmiş olan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı, Anayasa'da 2001 yılında yapılan değişiklikle AİHS ile uyumlaştırılmış ancak bu uyum, hakkın düzenlendiği kanun'a ve uygulamaya yeterince yansıtılamamıştır.Toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünün kullanılması bakımından devletin,buözgürlüğün kullanılmasına müdahale etmeme yükümlülüğünün yanında, bireylerin bu özgürlüğü güvenceli bir biçimde kullanmasını sağlama görevi de bulunmaktadır. Ki demokratik hukuk devletinden bahsedebilmenin koşullarından biride budur.

The aim of this thesis is to exspress the meeting and demonstration march, which has the most dynamic nature to disclosure and dissemination of idea, examine and discuss within the framework of democracy, human rights and the Turkish constitutional history and to demonstrate how effective and important it is. The freedom of meeting and demonstration march is getting more and more important as an indispensable element of social life in a democratic state of law socially and politically. In order to mention the existence of democracy in a society, it should be guaranteed by both own and international society legally. This freedom is the most effective way of transferring opinion of individuals or communities and affecting the government. The freedom of meeting and demonstration march is more effective than other ways of expressing ideas because of its collective character.This is not only its collective character but also this freedom does not require the specific economic or social power and it is free for everyone. At the same time, technological developments and the use of social media has brought this freedom much more effective . The freedom of meeting and demonstration march's being collective character brings to public order the result of being threatened. On the one hand psychological state like anger and excitement of individuals, which use their freedom, gain importance, on the other hand the state is burdened with equilibrate between freedom and public order. Therefore, in order to equilibrate individuals, freedom and public order, the freedom of meeting and demonstration march is limitted more than other rights. The right of meeting and demonstration march in constitution of 1982 was set up a restrictive regime which became compatible with the European Convention on Human Right by the amendments in 2001. But these amendments can't be reflected on it's Law as much as it's due. In respect to using this freedom, the duty of the state is not only just noninterfererence but also to assure the safety of the participants while using this right. This is one of the conditions of the democratic rule of law.