Bazı Organik ve İnorganik Bileşiklerin Gama ve Uv ile Işınlandığında Oluşan Paramanyetik Bozuklukların Epr Spektroskopisi ile İncelenmesi

Abstract

ÖZET Bu çalışmada bazı organik ve inorganik bileşikler gama ve uv ile ışınlanmış, oluşan radikallerin değişik ortam ve sıcaklık- lardaki EPR incelemeleri yapılmıştır. İncelenen örnekler üç gruba ayrılmıştır. Birinci grupta daha çok perkloratlı bileşikler, ikinci grupta amonyumlu bileşikler ve üçüncü grupta da bunların dışındakiler ele alınmıştır. RbClOAIKClOA,CHîNH3ClOA ve (C//3)3A7/C/Ö4 kristalleri gama ve uv ile değişik sürelerde ışınlanmış fakat sadece gama ile oluşan radikaller gözlenebilmiştir. RbClOA ve KClOA tek kristallerinde 0;,C102 ve C/0' C//3AW3C/04 tek kristalinde A7/3+ ve CIO,, {CHi)iNHCIOA tek kritalinde de sadece (C//,),W' radikali gözlenmiştir. C/03 radikali gözlendiği üç kristalde de iki site olarak gözlenirken, NH3 ve \CH3) N* tek site olarak gözlenmiştir. {CH3) N* nın kristal örgüde yönlenmiş olarak dönü hareketi yap tığı ortaya konmuştur. Ayrıca RbClOA ve KCIOA tek kristallerinde gözlenen 03,Cl02,CfO} ve kombinasyon radikallerinin uv veya sıcaklık etkisiyle söndüğü gösterilmiştir. İkinci bölümde {NHA)2SiF6,{NHA)2SnCl6, {NHA)2PtCl6 ve [{CHi)2NH2^SnCl6 kristalleri ve [(C//3)4W] SnCl6 nın tozu gama ve uv ile ışınlandıktan sonra değişik sıcaklıklarda incelenmiştir. Oda sıcaklığında ilk iki kristalde izotropik davranış gösteren N2HA* radikali gözlenirken, \NHA)2PtCl6 da yine izotropik NH^, [{CH3)2NH2]2SnCl6 da (C//3)2MT ve [(C//,)4JV],5>iC/d da da Cl; radikali gözlenmiştir. N2HA ve A7/3 radikallerinin a.i.y. yarılmaları simulasyon ile bulunmuştur. Alçak sıcaklık çalışmalarında, {NHA),PtC/6 da NH3 radikaline ilave olarak daha düşük alanlarda ikisi şiddetli 5 çizgi daha gözlenmektedir. Şiddetli çizgilerin {PlCl6Y~ radikaline ait olduğu düşünülmektedir. [(C//3)4./v] SnCI6 da ise alçak sıcaklıkta {SnCl6) radikali gözlenmiştir. Gamma ile ışınlanan toz halindeki {NHA) PdCl6 tada alçak sıcaklıkta (PcJC/6) radikali gözlenmiştir. Diğer kristallerin alçak sıcaklıktaki spektrumlarında herhangibir değişim algılanamamıştır. İkinci bölümde incelenen, bütün örnekler oda ve alçak sıcaklıkta uv ile ışınlamış fakat herhangibir radikal algılanama-mıştır. son bölümde, {CHINCH £00,(C4//9)3S«C#3C00 ve {CH3)4NBr gama ve oda sıcaklığında uv ile ışınlamış fakat sadece \CH3)ANBr de tek ve geniş çizgili bir sinyal gözlenmiştir. Bu örneklerin alçak sıcaklıkta uv ile ışınlanmasiyle, (C7/3) NCH3COO da CHİ ve CO^İCiH^SnCHıCOO ta CH^COOr ve {CHj^NBr de de CHl radikali gözlenmiştir. Bu radikallerin hepsi örneklerin sıcaklığının oda sıcaklığına yükseltilmesiyle sönmektedir.ABSTRACT In this study, some of the organic and inorganic compounds irradiated uv and gamma rays were investigated by EPR in various environment and temperatures. The samples were classified into three groups. In the first group compounds with perchlorate were carried out. In the second and final group compounds with ammonium and others ware studied respectively. EPR study of RbClU4,KCI04lCHiNHiCl04 and (C7/3)3A7/t704 single crystals irradiated by uv and gamma rays for different period of times were performed but from those only the samples irradiated by gamma rays shown observable signals. Gamma rays irradiation of RbCl04 and KC104 single crystals produced 03~, CI02 and C/03 radicals whereas A7/3* and C703 radicals were obsorved in CHiNHiCl04 single crystals. (C//3) NHC104 single crystal which is the final sample in the first group provided (C//3) Af+ radikal of which is found that the radikal rotates around C3 axis at the fix orientation in the crystal lattice. In the second part, gamma and uv irradiated (NH4) SiF6,{NHt)2SnCİ6, {NH4)2PlCl6,[{CHz)2NH2]2SnCl6 single crystals and f(C//j)4-^Vİ SnCl6 and {NH4)2PdCI6 powders are investigated at various temperatures. (NH4),SiF6 and \NH4) SnCl6 crystals gives N2H4 radi kal after gamma irradiation at room temperature. The spectra is isotropic at all temperatures. \NH4)2PtCl6 single- crystal, however gives isotropic A7/3+, [(CH3)2 NH2]2SnCl6 gives (C//3),A7T and [(C//3)4W] SnCI6 gives Cl2 radical cation. The hyperfine splittings of isotropic N2H4 an<^ NH) radicals are found by simulation. In (NH4)^PlClb single crystal, an additionel lines at low temperatures which are attributed to (PtCl6) complex. Similarly [(C#,)4#],S«C/6 gives (SnCi6y~ complex and {NH4)2PdCl6 gives \PdCltT complex when observed at low temperatures. In the last part, (CH ',) ANCH \COO, {C4H9 \ SnCHjCOO and {CHi)ANBr are investigated after gamma irradiation, but only (CH3) Nftr gives a broad and single line. When these compounds are irradiated at low temperature by uv, {CH^NCHjÇOO gives CHl andVI CO;, {C4H9\SnCH3COO gives CH.COO- and {CH3\NBr gives CH3 radicals. All of these radikals quenches when the temperature is raised towards the room temperature. VI