Silahlı Çatışmalarda Sivil-askeri Hedef Ayrımı Kuralının Tarihsel Kökleri, Hukuki ve Cezai Niteliği

Abstract

Savaş ilk çağlardan itibaren toplumların yaşadığı doğal gerçeklik halini günümüzde de sürdürmektedir. En temel haliyle, iki tarafın düştüğü anlaşmazlığın şiddete dönüşmüş hali olarak tanımlanabilecek olan savaş olgusunun insanlık üzerinde yarattığı olumsuz etki şüphesiz ki tarihin her döneminde artarak var olmuştur. Savaşın şiddetinin esasen bu iki tarafı etkilemesi uluslararası hukuk kapsamında değerlendirildiğinde olması gerekendir. Ancak bu iki tarafın haricinde kalan bir taraf daha bulunmaktadır. Tarihsel süreçte savaşların şiddetinden en bağışık olması gerekirken yıkıcılığından en çok etkilenen bu üçüncü taraf ise her daim siviller olmuştur. Savaşın yıkıcı etkisinden ve şiddetinden gerek savaşan tarafları gerekse sivilleri korumak amacıyla uluslararası toplumlar tarafından zamanla teamüli nitelikte kurallar geliştirilmiştir. Neredeyse ilk savaşlardan itibaren varlığı bilinen bu kuralların hukuki nitelik kazanması ise ancak 19. Yüzyılda gerçekleştirilmiştir. Bu kurallardan ilki ve belki de en önemlisi savaşların icrasında sivillerin korunmasına yönelik uygulanan ayırt etme ilkesidir. Ayırt etme ilkesi sivil askeri hedef ayırımı kuralının temelini oluşturmaktadır. Sivil askeri hedef ayırımı kuralı, silahlı çatışmalarda askeri hedef niteliği taşımayan sivillerin veya sivil nitelikteki varlıkların saldırı hedefi yapılamayacağını, ayrıca savaşanlar ile siviller arasında ayrım yapamayan silah ve savaş yöntemlerinin de kullanılamayacağına yönelik kuralların bütününü ifade etmektedir. Günümüzde silahlı çatışma hukuku içerisinde düzenlenen kural, savaşın konusunun veya şiddetinin dışında kalan herkesi ve her şeyi korumayı amaçlar. Teknolojik gelişmeler başta olmak üzere farklı etkenler, tarih boyunca savaşların icrasında olağanüstü dönüşümlere neden olmuş, bu etkenler farklı yöntem ve uygulamaları da beraberinde getirerek çatışan tarafların savaşma stratejilerini farklılaştırmıştır. Her ne kadar zamanla sivilleri korumaya yönelik kurallar geliştirilmiş olsa da savaşların mahiyetinde gerçekleşen bu değişikliklerden en çok etkilenen kitlenin değişmediği açıktır. Anahtar Sözcükler: Sivil Hedef, Askeri Hedef, İnsancıl Hukuk, Savaşan, Silahlı Çatışma Hukuku, Yeni Savaşlar, Sivillerin Korunması.The war continues to be the natural reality that societies have experienced since the early ages. In its most basic form, the negative effect of the phenomenon of war, which can be defined as the conflict turned into violence by the two sides, has undoubtedly increased in every period of history. The fact that the violence of the war essentially affects these two sides is what should be considered under international law. However, apart from these two sides, there is another party. This third party, which must have been immune from the violence of the wars but is most effected of its destructiveness has always been civilians. In order to protect both the warring parties and civilians from the destructive effects and violence of the war, international rules have been developed by international societies. It was only in the nineteenth century that these rules, known to exist almost since the first wars, were legalized. The first and perhaps most important of these rules is the principle of discrimination applied to the protection of civilians in the performance of wars. The principle of discrimination is the basis of the civil-military target discrimination rule. The civil-military target discrimination rule states that the rules for the non-military targets of civilians or non-military assets in armed conflicts cannot be attacked, and that weapons and war methods that cannot differentiate between fighters and civilians cannot be used. Nowadays, the rule of armed conflict law aims to protect everyone and everything outside the subject or violence of war. Different factors, especially technological developments, have led to extraordinary transformations in the execution of wars throughout history, bringing different methods and practices together and differentiating the fighting strategies of the conflicting parties.Although rules have been developed to protect civilians over time, it is clear that the masses most affected by these changes in the nature of wars have not changed. Key Words: Civilian target, military target, humanitarian law, fighting, armed conflict law, new wars.