İdari Uyuşmazlıkların Alternatif Çözüm Yolları

Abstract

Türkiye'de idari yargının en önemli sorunlarından biri aşırı iş yüküdür. Hukuk devletinin vazgeçilmezi olan adil yargılamanın önündeki engellerin pek çoğu da bu sorundan kaynaklanmaktadır. Varlığı, artık herkes tarafından kabul edilen bu sorunun çözümü için oldukça geniş bir bakış açısı gereklidir. Alışkanlıkların ve algı kalıplarının ağırlıklarından kurtulmuş modern ve radikal sayılabilecek çözüm önerilerine, her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır. İdari yargının aşırı iş yükü sorununa yol açan en önemli olgulardan biri de, niteliğinden çok niceliği ön planda olan ve bazen binlerle ifade edilen uyuşmazlık birikintileridir. Bu çalışma ile güdülen temel amaç da, yargı önüne gelmeden çözümü mümkün idari uyuşmazlıklar için alternatif çözüm yolları bulmaktır. Bunun için, benzer idari uyuşmazlıklar ile ilgili temel kavramlar açıklanmaya çalışılmıştır. Böylelikle, yargının müstakar kararlarıyla kabul edilen ilkelerin, benzer bir uyuşmazlığın yargı dışı çözümü sırasında kullanılabileceği ortaya konulmuştur. Dolayısıyla bu tezin konusunu, idari uyuşmazlıkların mahkeme önüne gelmeden çözümlenmesini sağlayacak çözüm yöntemleri oluşturmaktadır. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle, genel hatlarıyla alternatif çözüm yollarının neler olduğunu ve bu yöntemlere duyulan ihtiyacın nedenlerini ortaya koymak gerektiğinden, uyuşmazlık ve çözüm kavramları ekseninde, yargısal çözüm ile alternatif çözüm yolları karşılaştırılmıştır. Ayrıca, Türkiye'nin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi'nin yargı dışı çözümün yaygınlaştırılması amacına yönelik tavsiye kararlarına yer verilmiştir. Bu çalışma Türkiye idari yargı sistemi özelinde gerçekleştirilmiştir. Türk idare hukukunda alternatif çözüm uygulamalarını görebilmek adına, mevcut yasal düzenlemeler ile hazırlık aşamasındaki yasa çalışmaları incelenmiştir. Son olarak, Türkiye örneğinden yola çıkılarak ombudsmanlık kurumunun, idari uyuşmazlıklar için alternatif çözüm yolu olup olmadığı tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Yargıda iş yükü, grup davalar, ombudsman, uzlaşma, idari usul

One of the most significant problems of the Administrative Judiciary in Turkey is the heavy workload. Most of the obstacles to the fair trial, which is indispensable for the rule of law, arise from this problem. For the solution to this problem, acknowledged by everyone now, a rather wider perspective is required. Modern and relatively radical proposals that is freed from heaviness of habits and standard perceptions are needed more than ever. One of the most important facts producing heavy workload in administrative judiciary is dispute accumulations, which sometimes reach to thousands and highlight the quantity rather than the quality. The main objective of this study is to find alternative ways of resolutions to the administrative disputes that are resolvable outside of the judiciary. To this end, fundamental concepts related to similar administrative disputes are tried to be explained. In that way, it has been manifested that the principles accepted by the well-established case law are applicable at the settlement of a similar dispute outside judiciary. Therefore, resolution methods to settle administrative disputes without bringing them before the court constitute the subject of this thesis. Due to the necessity of clarifying firstly, the alternative dispute resolutions in general terms and the reasons for the need to these methods in order for the subject be better understood, judicial settlements and alternative dispute resolutions are compared within the context of the concepts of dispute and resolution. Furthermore, recommendations of the Council of Europe, of which Turkey is a member too, aiming at generalization of extrajudicial settlements are cited. This study is performed specific to Turkish administrative judicial system. Existing legal regulations and legislative arrangements in the preparation phase are examined in an effort to see the alternative dispute resolution practices in Turkish administrative judiciary. Lastly, with reference to the Turkish practice, relevance of the ombudsman as an alternative resolution for the administrative disputes is discussed. Key Words: over workload/heavy workload in the judiciary, group cases, ombudsman, resolution, administrative procedure