Bafra, Çarşamba ve Suluova Yöresi Topraklarında Manganez Fraksiyonlarının ve Değişik Ekstraksiyon Yöntemleriyle Belirlenen Manganez Kapsamlarının Dağılımı ve Bitkiye Yarayışlılıkları

Abstract

BAFRA, ÇARŞAMBA VE SULUOVA YÖRESİ TOPRAKLARINDA MANGANEZ FRAKSİYONLARININ VE DEĞİŞİK EKSTRAKSİYON YÖNTEMLERİYLE BELİRLENEN MANGANEZ KAPSAMLARININ DAĞDLIMI VE BİTKİYE YARAYIŞLDLIKLARI ÖZET Bu araştırmanın amacı Bafra, Çarşamba ve Suluova topraklarının Mn fraksiyonları ve değişik ekstraksiyon yöntemleriyle belirlenen Mn kapsamlarının dağılımlarını ve bitkiye yarayışlılıklannı belirlemektir. Bu amaçla 21 toprak örneği alınmıştır. Bu topraklarda yetiştirilen yulaf bitkisinin Mn kapsamı 10.60-38.99 ppm arasında bulunmuştur. Genel olarak toprakların belirlenen Mn fraksiyon kapsamları; kolayca indirgenebilir Mn > organik madde+mikrobial biomass'a bağlı Mn > Mn oksit+demir oksit minerallerine bağlı Mn > suda eriyebilir+değişebilir Mn şeklinde sıralanma göstermiştir. Suda eriyebilir+değişebilir Mn fraksiyonu ürün ile önemli pozitif yüksek ilişki verdiğinden, toprakların alınabilir Mn kapsamlarının belirlenmesinde uygun bir indeks olabileceği önerilmiştir. Toprakların alınabilir Mn kapsamlarının belirlenmesinde kolayca indirgenebilir Mn fraksiyon kapsamlarının da iyi bir ölçüt olabileceği tespit edilmiştir. Değişik ekstraksiyon yöntemleriyle belirlenen Mn kapsamları bakımından topraklar arasında farklılıklar saptanmıştır. Genel olarak kimyasal ekstraksiyon yöntemleri ekstrakte edilebilir Mn kapsamları yönünden; NH^OAc+Hydroquinone (1:10) > 0.1 N HCI (1:5) > AB-DTPA (1:2) > DTPA+CaCI2+TEA (1:2) > 1.0 N NH4OAC şeklinde sıralanmıştır. Elde edilen sonuçlar alınabilir Mn kapsamlarının belirlenmesinde 1 N NH4OAC (1:10), AB-DTPA (1:2) ve DTPA+CaCI2+TEA (1:2) ekstraksiyon yöntemlerinin Bafra, Çarşamba ve Suluova topraklarında alınabilir Mn'in tayini için önerilebileceğini ortaya koymuştur. 1 N NH4OAC (1:10) ile ekstrakte edilen Mn kapsamının daha çok toprakta suda eriyebilir+değişebilir Mn fraksiyonundan kaynaklandığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Manganez fraksiyonları, ekstraksiyon, yarayışhlık, almabilirlikDISTRIBITION AND PLANT AVAILABILITY OF SOIL MANGANESE FRACTIONS AND EXTRACTABLE MANGANESE CONTENT OF SODLS BY DIFFERENT EXTRACTIONS METHODS IN BAFRA, ÇARŞAMBA AND SULUOVA PLAINS ABSTRACT The objective of this study was to determine the Mn fractions of Bafra, Çarşamba and Suluova Plain soils, distributions of Mn contents by different extraction methods and their availability for plant. With this aim, 21 soil samples were taken. Mn contents in oats grown in these soils. Mn content of oats ranged from 10.60 to 38.99 ppm. In generally, Mn fraction contents determined in research soils showed one squence in such a way; easy reduceable Mn > orcanic matter+microbial biomass bounded Mn > Mn oxide+iron oxide minerals bounded Mn > water soluble and exchangeable Mn. Water soluble+exchangeable Mn fractions were proposed to be able to one suitable index for determining uptakeable Mn contents of soils due to its significant high positive relations with yield. Easily reduceable Mn fraction contents were established to be able to a good criterion for deterrnining uptakeable Mn contents of soils. Experimental soils showed differences each other according to the Mn contents determined by different extraction methods. In generally, chemical extraction methods with respect to extracteable Mn contents were sequence in such a way; NH40Ac+Hydroquinone (1:10) > 0.1 N HCI (1:5) > AB-DTPA (1:2) >: DTPA+CaCI2+TEA (1:2) > 1.0 N NH4OAC This results indicated that 1 N NH4OAC (1:10), AB-DTPA (1:2) and DTPA+CaCI2+TEA (1:2) extraction methods could be proposed for uptakeable Mn contents of soils Brafra, Çarşamba and Suluova plain soils. Exchangeable Mn content by 1 N NH4OAC (1:10) in soils were basically related to water soluble+exchangeable Mn fractions. Key words: Manganese fractions, extractions, availability, uptake