Amerikalı Gazeteci Curtis’in İttihat ve Terakki’nin Yönetimi ve Eğitim Anlayışına Dair Bazı Gözlem ve Değerlendirmeleri

Abstract

1877-1878 Osmanlı-Rus savaşında Osmanlı Devleti yenilmiş ve ardından II. Abdülhamid Meclis-i Mebusanı kapatmış ve böylece 33 yıl kadar devam eden bir süreç başlamıştır. Bu süreç içerisinde muhalif bir hareket olarak ortaya çıkan Jön Türkler ve onun bir uzantısı olan İttihat ve Terakki, hem yurt dışında hem de yurt içinde güç kazanmış ve 23 Temmuz 1908 yılında Abdülhamid’i tekrar Meşrutiyeti ilan etmeye ve meclisi açmaya zorlamıştır. II. Meşrutiyet ilan edilince, İttihat ve Terakki yönetimi başlamıştır. II. Meşrutiyet, Jön Türker’in baskısıyla ilan edilmiş olsa da, özde, Lale devri, Tanzimat, Islahat ve I. Meşruti-yet gibi Osmanlı Devleti tarafından yapılan yenileşme ve çağdaşlaşma çabalarının deva-mı niteliğindedir. Tüm bunlara ek olarak, II. Meşrutiyet döneminin, aynı zamanda Türkiye Cumhuriyetine giden süreç ve sonrası üzerinde de önemli yansımaları ve etkileri olmuştur. Çünkü bu dönemin bazı siyasetçileri ve aydınları, Cumhuriyet’in de kurucu kadrosu içeri-sinde yer alarak gerek düşünceleri gerekse yürüttükleri faaliyetlerle Cumhuriyet döneminin şekillenmesinde de önemli bir rol oynamışlardır. Bu yüzden, 1908 yılında II. Meşrutiyetin ilan edilmesiyle başlayan dönemin, idari, siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel bakımdan modern Türk tarihi üzerindeki etkilerini ayrıntılı olarak ele alarak analiz etmek önem ta-şımaktadır. İşte bu çalışma, Amerikalı gazeteci William Eleroy Curtis’in “Around the Black Sea: Asia Minor, Armenia, Caucasus, Circassia, Daghestan, The Crimea, Roume-nia” adlı eserinden yola çıkarak II. Meşrutiyetin ilanıyla başlayan İttihat ve Terakki yöne-timinin yapısına ve yönetim anlayışına dair gözlemlerinin bir değerlendirmesini ortaya koymayı amaçlamaktadır.