Samsun Ekolojik Şartlarında Yetiştirilen Bazı Fiğ Türlerinde İlaçlamanın Bruchus'lu (Col. Bruchiae) Tane Üzerine Etkileri ve Fiğ Türlerinin Tohum ve Saman Verimi Yönünden Karşılaştırılması

Abstract

Samsun Ekolojik Şartlarında Yetiştirilen Bazı Fiğ Türlerinde İlaçlamanın Bruchus' lu (Col. Bruchidae) Tane Üzerine Etkileri ve Fiğ Türlerinin Tohum ve Saman Verimi Yönünden Karşılaştırılması ÖZET Samsun ekolojik şartlarında yetiştirilen bazı fiğ türlerinde ilaçlamanın Bruchus' lu tane üzerine etkileri ve fiğ türlerinin verim bakımından karşılaştırılmasını amaçlayan bu araştırma, Samsun şartlarında biri Gelemen'de diğeri Ladik'te olmak üzere iki lokasyonda 1997-1998 yıllarında yürütülmüştür. Tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme deseninde dört tekrarlamalı olarak ele alınan bu araştırmada fiğ türleri olarak Adi Fiğ ( Vida sativa L), Tüylü Fiğ (V. villosa Roth.) ve Macar Fiği (V. pannonica L), arpa çeşidi olarak Tokak-1 57/37 ve ilaç olarak litrede 230 gram Azinphos-Methyl içeren Koruma Metil Kotniyon 23 EC kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre lokasyonların ortalaması olarak ilaçsız parsellerde adi fiğ, tüylü fiğ ve macar fiğinde Bruchus'lu tane oranları sırasıyla %4.25, %0.67, %0.88 olmuştur. İlaçlanan parsellerde ise, bu fiğ türlerinin Bruchus'lu tane oranları sırasıyla %0.54, %0.16 ve %0.13 olarak gerçekleşmiştir. Gelemen lokasyonunda Bruchus'lu tane oranı en yüksek olarak %5.75 ile adi fiğde tespit edilmiştir. Bu duruma göre sadece adi fiğ tohum üretiminde %5-6 düzeyindeki Bruchus'lu tane oranının düşürülmesi amaçlanabilir. Fiğ türlerinin lokasyonlarının ortalaması olarak tohum verimleri ise 156 - 262 kg/ha arasında değişmiştir. Tohum üretimi bakımından macar fiği (262 kg/ha) diğer fiğ türlerine tercih edilebilir. Arpa ile karışık ekilen fiğ türlerinde en yüksek saman verimi 8060 kg/ha ile tüylü fiğden alınmıştır. Adi fiğ ve macar fiğinin ekildiği parsellerde ise saman verimi 6970 ve 6200 kg/ha olarak gerçekleşmiştir. Arpa ile karışık ekilen fiğ türleri açısından, tüylü fiğ diğer fiğ türlerine tercih edilmelidir. Anahtar Kelimeler: Fiğ, Bruchidae, insektisit, verim

Comparison of Bruchus (Col. Bruchidae) Damage, and Seed and Hay Yield of Some Vetch Species in Samsun Conditions ABSTRACT This study was carried out in two locations, Ladik and Gelemen, in order to determine the Bruchus damage in vetch seeds and to compare yield of three different vetch species in 1997-1998 season. The experiments were conducted with a split - plot design in randomised block design of four replicates. Common vetch (Vicia sativaL), hairy vetch(V. villosa) and Hungarian vetch (V. pannonica L.) were intercropped with barley cultivar Tokak-1 57/37. The insecticide used against Bruchus was Koruma Metil Kotniyon 23 EC which contained had 230 g/lt Azinphos-Methyl. Based on the results of this study, the Bruchus damage in seeds of common, hairy and Hungarian vetch was 4.25 %, 0.67 % and 0.88 %, respectively in control plots. When the insecticide was applied, the damage was 0.54 %, 0.16 % and 0.13 % in three species, respectively as an average of locations. At the Gelemen location, the highest rate of infestation of Bruchus was determined in common vetch seeds with the value of %5.75. Therefore, to decrease the rate of %5-6 of Bruchus damage might be aimed in only production of common vetch seed. The seed yield of three species in two locations was ranged from 156 kg to 262 kg Per hectare. In terms of seed production, Hungarian vetch (262 kg/ha) might be preferred to the other vetch species. When the vetch species were intercropped with barley, the highest hay yield was obtained from hairy vetch (8060 kg/ha). The yield of common vetch and Hungarian vetch in intercropping was 6970 and 6200 kg/ha, respectively. Therefore, hairy vetch might be preferred to the other vetch species when the vetch species were intercropped with barley. Key Words: vetch, Bruchidae, insecticide, yield