Palyatif Bakım Hastasına Bakım Verenlerin Spiritüel İyi Oluş ve Öz Aşkınlık Düzeylerinin Bakım Yüküne Etkisi

Abstract

Amaç: Bu araştırma palyatif bakımda hastasına bakım veren bireylerin spiritüel iyi oluş ve öz aşkınlık düzeylerinin bakım yüküne etkisinin incelenmesi amacı ile yapılmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı nitelikte tasarlanan araştırma, 15 Haziran 2023-15 Mart 2024 tarihleri arasında Samsun Bafra Devlet Hastanesi Palyatif Bakım Merkezi'nde yatışı devam eden hastalara bakım veren 303 birey ile yürütülmüştür. Veriler Spiritüel İyi Oluş Ölçeği, Öz Aşkınlık Ölçeği, Bakım Verme Yükü Ölçeği ve sosyodemografik özelliklerin incelendiği Anket Formu ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde sayılar, yüzdelikler, en az ve en çok değerler ile ortalama ve standart sapmaların yanı sıra birçok istatistiksel analiz kullanılmıştır. Verilerin normallik varsayımına uygunlukları ise 'Kurtosis' ve 'Skewness' kat sayıları (±2) ile hesaplanmıştır. Bulgular: Araştırmada Spiritüel İyi Oluş Ölçeği için 'aşkınlık' alt boyutu için α = 0,957; 'doğayla uyum' alt boyutu için α =0,812; 'anomi' alt boyutu için α =0,808 ve ölçek toplamı için α =0,898 olarak bulunmuştur. Öz Aşkınlık Ölçeği için Cronbach Alpha katsayısı 0,887 olarak hesaplanmıştır. Bakım Verme Yükü Ölçeği için ise Cronbach α katsayısının 0,790 olduğu sonucuna varılmıştır. Palyatif bakım hastasına bakım veren bireylerin spiritüel iyi oluş ve öz aşkınlık düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu belirlenmiştir. Palyatif bakım hastasına bakım veren bireylerde %65'inin hafif bakım yükü hissettiği belirlenmiştir. Bireylerin bakım verme yükünün artması ile öz aşkınlık düzeyinin azaldığı belirlenmiştir. Palyatif bakım hastasına bakım veren bireylerin bakım verme yükü ile spiritüel iyi oluş düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir. Sonuç: Palyatif bakım hastasına bakım veren bireylerin bakım verme yükünün artması ile öz aşkınlık düzeyinin azaldığı belirlenmiştir. Bu sonuç ile öz aşkınlığın bakım yükünde önemli bir yordayıcı olması bireyin bakımda güçlendirilmesi ihtiyacını ortaya koymaktadır. Hemşirelerin palyatif bakım hastasına bakım veren bireylerin spiritüel iyi oluş ve öz aşkınlıklarını destekleyecek ihtiyaçlarını ve bakım yükünü arttıran faktörleri belirlemeleri; bu doğrultuda da eğitim programları planlamaları, uygulamaları ve sonuçlarını değerlendirmeleri gerekmektedir.Purpose: This research was conducted to examine the effect of spiritual well-being and self-transcendence levels of individuals caring for their patients in palliative care on the care burden. Materials and Methods: The research, designed as a descriptive study, was conducted with 303 individuals who cared for patients who were hospitalized at Samsun Bafra State Hospital Palliative Care Center between 15 June 2023 and 15 March 2024. Data were obtained through the Spiritual Well-Being Scale, Self-Transcendence Scale, Caregiving Burden Scale and a Survey Form examining sociodemographic characteristics. Many statistical analyzes as well as numbers, percentages, minimum and maximum values, averages and standard deviations were used in the analysis of the data. The compliance of the data with the assumption of normality was calculated with the 'Kurtosis' and 'Skewness' coefficients (±2). Results: In the study, α = 0.957 for the 'transcendence' sub-dimension of the Spiritual Well-Being Scale; For the 'harmony with nature' sub-dimension, α =0.812; It was found that α = 0.808 for the 'anomia' sub-dimension and α = 0.898 for the total scale. The Cronbach Alpha coefficient for the Self-Transcendence Scale was calculated as 0.887. It was concluded that the Cronbach α coefficient for the Caregiving Burden Scale was 0.790. It was determined that the spiritual well-being and self-transcendence levels of individuals caring for palliative care patients were above average. It was determined that 65% of individuals caring for palliative care patients felt a slight care burden. It has been determined that the level of self-transcendence decreases as the caregiving burden of individuals increases. It was determined that there was no statistically significant relationship between the caregiving burden and the spiritual well-being level of individuals caring for palliative care patients. Conclusion: It has been determined that the level of self-transcendence of individuals caring for palliative care patients decreases as the caregiving burden increases. With this result, the fact that self-transcendence is an important predictor of care burden reveals the need to strengthen the individual in care. Nurses should identify the needs of individuals caring for palliative care patients to support their spiritual well-being and self-transcendence and the factors that increase the care burden; In this regard, they need to plan, implement and evaluate training programs.