Günümüz Sanatında Tüketim Nesnesi Olarak Sanat Eseri

Abstract

Tüketim kültürü nesneyi insanın hayatının merkezinde tutmaktadır. Makalenin ana teması sanat ve sanat eserinin ve sanata dair estetik değer ve anlayışın, tüketici olarak bireyin gündelik yaşam tarzlarına nasıl ve hangi nesnel durumlarda tezahür ettiğine vurgu yaparak, kültürün ve estetiğin tüketiminin esas alındığı imajlar dünyasında, ‘Tüketici (gündelik yaşam) – Sanat (nesne) – Estetik (özne)’ spiralindeki etkileşimi gösterebilmeyi sağlamaktır. Sanat eseri, gerek ait olduğu kültürün gerekse kültürler arası etkileşimin evrensel boyutta bir yansıması ve bu etkileşimlerin muhafazasındaki estetik yaklaşımı olarak görülmelidir. Sanat eserinin günümüz tüketim anlayışıyla (nesne) küresel boyutta yer değiştirmesi, aynı zamanda estetik kaygıların da (özne) tüketimi anlamını taşımaktadır. Tüketim, temelde yaşamımızı şekillendiren ihtiyaçların karşılanması ile anlamlandırabileceğimiz bir kavramdır. Bunun yanı sıra, tarihsel süreçte gerçekleşen gelişmeler neticesinde, değişen toplumsal ve kültürel değerlerin odağında yeni anlamlar da kazanmaktadır. Özellikle Sanayi devrimi sonrası toplumlarda yerleşmeye başlayan tüketim kültürü, birçok alanda olduğu gibi sanat eserinde de kültürel estetik yaklaşımların neredeyse tamamen yok edildiği, kapitalist sistemin aracısı konumunda olup bireylerde ‘arzu üretimi ‘ne neden olmaya başlamıştır. Bu durum ile ilgili olarak Postmodern dönem başlarında sanatçıların, tüketim kültüründen etkilenerek eserlerinde genellikle protest bir tavır benimsedikleri gözlemlenmiştir. Marcel Duchamp’ın “Çeşme” isimli yapıtının ardından sanat eseri ve tüketim nesnesi arasındaki farkın sorgulanmaya başlaması söz konusu olmuştur.Günümüzde ise, sorgulamacı tavrın giderek azalmasıyla, sanatsal üretimlerin tüketim nesnelerine dönüştürüldüğü ve sanatçıların, sanat piyasasının yöneticisi konumundan yönetileni konumuna doğru evirildiği gözlemlenmektedir. Süreç içerisinde sanatta yaşanan bu değişimin sebepleri ve sonuçları makalenin konusuyla ilgili kaynakların incelenmesi ve veriler toplanması yöntemiyle ulaşılan nitel materyallerin içerik analizleriyle “Günümüz Sanatında Tüketim Nesnesi Olarak Sanat Eseri” çalışması için sanatın tarihisüreci yanı sıra güncel örnekler üzerindenincelenmiştir.