Samsun İlinde Süs Bitkileri Yetiştiriciliği Yapan İşletmelerde Üretim Etkinliği, Karlılık Durumu ve Pazarlama Yapısı

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Samsun ilinde süs bitkileri yetiştiriciliği yapan işletmelerin üretim etkinliğini ölçmek ve işletmelerin karlılık durumu ile pazarlama yapısını ortaya koymaktır.Araştırmada kullanılan veriler, 2008?2009 üretim dönemine ait olup, süs bitkisi yetiştiriciliği yapan 21 işletmeden, anket yoluyla toplanmıştır. Süs bitkileri işletmelerinin üretim etkinliğinin ölçülmesinde Veri Zarflama Yöntemi kullanılmıştır. İşletmeler, cluster analizi sonuçlarına göre kesme çiçek ağırlıklı süs bitkisi yetiştiren işletmeler ile iç ve dış mekan süs bitkisi yetiştiren işletmeler olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Araştırma sonuçları, iç ve dış mekan süs bitkisi yetiştiren işletmelerin, kesme çiçek ağırlılı süs bitkisi yetiştiren işletmelere göre daha karlı olduğunu göstermiştir. İncelenen işletmelerde kiralama suretiyle arazi kullanımının yaygın olduğu tespit edilmiştir. Pazarlama yapısına bakıldığında, dış mekan süs bitkileri yetiştiren işletmelerde üretimin büyük çoğunluğunun doğrudan tüketiciye, kesme çiçeklerin ise kooperatifler aracılığıyla pazarlandığı görülmüştür.Etkinlik analizi sonuçları, kesme çiçek ağırlıklı süs bitkisi yetiştiren işletmelerde teknik etkinlik, kaynak dağıtım etkinliği ve ekonomik etkinliğin sırasıyla 0,85, 0,66 ve 0,56 olduğunu göstermiştir. İç ve dış mekan süs bitkisi yetiştiren işletmelerde ise teknik etkinlik 0,99, kaynak dağıtım etkinliği 0,75 ve ekonomik etkinlik 0,74 olarak bulunmuştur. Etkin olmayan kesme çiçek ağırlıklı süs bitkisi yetiştiren işletmeler üretimde hiçbir azalma olmaksızın girdilerini %15 oranında, iç ve dış mekan süs bitkisi yetiştiren işletmeler ise %1 oranında azaltabileceklerdir. Mevcut teknoloji ve girdi fiyatları dikkate alındığında inceleme alanındaki işletmelerin yanlış girdi kombinasyonuyla üretim yaptığı görülmüştür.Süs bitkileri yetiştiriciliğinin teknik yönüne ağırlık veren yayım çalışmaları ile çiftçi eğitim programlarının düzenlenmesi ve incelenen işletmelerin piyasa koşullarını daha yakından takip etmeleri süs bitkileri işletmelerinin etkinliğini artırabilecektir.Anahtar Kelimeler: Süs bitkileri yetiştiriciliği, ekonomik analiz, etkinlik ölçümleri, veri zarflama analizi

The purposes of the research were to calculate the production efficiency measures and explore the profitability and marketing structures of the holdings which raise ornamental plants in Samsun, Turkey.The data used in this research were gathered from 21 ornamental plant holdings by using well structured questionnaire during the production year of 2008-2009. Data Envelopment Analysis was used to measure production efficiency of the holdings. Holdings were classified into two groups based on the results of cluster analysis: (i) holdings which raise ornamental plants-mainly cut flowers and (ii) farms growing in-door and out-door ornamental plants. Research results showed that in-door and out-door ornamental plants were more profitable comparing to the holdings which raise ornamental plants-mainly cut flowers. In sample farms, renting land was a common practice. Regarding the marketing structures, most farms focusing on growing outdoor ornamental plants marketed their products directly to the consumers while cut flower holdings marketed their products via cooperatives.The results of efficiency analysis revealed that technical efficiency, allocative efficiency and economical efficiency for holdings which raise ornamental plants- mainly cut flowers were 0,85, 0,66 and 0,56, respectively, while that of holdings raising indoor and outdoor ornamental plants were 0,99, 0,75 and 0,74 respectively. Inefficient holdings which raise ornamental plants could reduce their input use by 15% without sacrificing their production. However, inefficient holdings which raise in-door and out-door ornamental plants could be able to cut their expenses by 1%.In the research area, it was believed that holdings which raise ornamental plants used wrong input combinations, under the prevailing technology and input price.Designing extension activities and farmers education programs focusing on technical aspect of raising ornamental plants and monitoring input and output market condition may increase the economic efficiency of the holdings.Key words: Ornamental plant production, economic analysis, efficiency measures, data envelopment analysis.