Dactylorhiza Nieschalkiorum H. Baumann& Künkele (Orchidaceae) Tohumlarının Çimlenme ve Mikoriza Fizyolojisi Üzerine Bir Araştırma

Abstract

Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de orkideler çok ciddi yok olma tehdidi altındadır. Ilıman iklim orkidelerinin yumruları salep ve dondurma için aşırı toplanmaktadır. Özellikle nadir ve endemik orkideler bu tahribat ile yok olmaktadır. Bu çalışmada endemik Dactylorhiza nieschalkiorum'un tohum çimlenmesi yoluyla üretim koşulları araştırılmıştır. Öncelikle Bolu ve Rize'den kök örnekleri alınıp fungus izolasyonları yapılmış ve elde edilen fungal izolatlar ile simbiyotik, ex vitro, ve ex situ çimlendirme testleri gerçekleştirilmiştir. Asimbiyotik çimlenme testleri Knudson C (KC), Murashige-Skoog (MS), Van Waes Deberg temel ortamı ve modifikasyonları, toprak-agar ortamlarında yapılmıştır. Simbiyotik testler için modifiye yulaf ortamı kullanılmıştır. Ex vitro testler çalışma alanlarından alınan topraklardan yapılan kültür ortamında yapılmıştır. Habitatında ve habitat dışında tohum çimlenmesi gözlemleri gerçekleştirilmiştir. Simbiyotik çimlendirme testlerinde, Rize'den izole edilen Tulasnella sp., Trichoderma sp. ve Pezizaceae sp.'nin çimlenmede etkili olmadığı, Bolu'dan izole edilen Ceratobasidium sp.'nin çimlenmeyi teşvik ettiği görülmüştür. İn vitro ve ex vitro simbiyotik çimlendirme testlerinde tohumların çimlenip fide aşamasına ulaştığı belirlenmiştir. Habitatında ve habitat dışında tohum çimlenmesi gözlenememiştir.

As in the whole world, orchids in Turkey are under serious threat of extinction. The tubers of temperate climate orchids are over-picked for salep and ice cream. Especially rare and endemic orchids are destroyed by this destruction. In this study, the production of endemic Dactylorhiza nieschalkiorum by seed germination was investigated. First, root samples were taken from Bolu and Rize and fungal isolations were made and then the obtained fungal isolates were used in symbiotic, ex vitro, and ex vivo germination tests. Knudson C (KC), Murashige-Skoog (MS), Van Waes Deberg base medium and its modifications and soil-agar medium were used for asymbiotic germination. Modified oat medium was used for symbiotic tests. Culture media made from soils taken from the study areas were used in ex vitro tests. Seed germination observations were made in its habitat and outside the habitat. In symbiotic germination tests, isolated from Rize, Tulasnella sp., Tricoderma sp. and Pezizaceae sp. were not effective in germination. It was observed that Ceratobasidium sp. isolated from Bolu promoted germination. In in vitro and ex vitro symbiotic germination tests, it was determined that the seeds germinated and reached the seedling stage. No seed germination was observed in its habitat or outside the habitat.