Uçan Arabalar için İşletim Parametrelerinin ve Gelecek Adaptasyon Stratejilerinin Belirlenmesi

Abstract

Yenilikçi ulaşım araçları olan uçan arabalar son yıllarda adından sıklıkla söz ettirmeye başlamıştır. Birçok firma uçan araba yüretim süreçlerini yürütürken uçan arabaların hava trafiği de etkin bir planlama ve denetime ihtiyaç duymaktadır. Ayrıca uçan araba geliştiricisi firmalar ve hava trafiği denetleyicisi birimler için uçan araba işletim koşulları, gereklilikler ve sınırlamalar önemli kriterlerdir. Bu tez çalışması kapsamında yakın gelecekte aktif şekilde kullanılması beklenen uçan arabalar için kullanıcıların endişe, beklenti ve kullanım yatkınlıklarının yanı sıra ulaştırma alanındaki teknik yeterliliği bulunan bireylerin uçan araba hava trafiğine dair beklentileri ele alınmıştır. Çalışma kapsamında kesitsel tipte nicel araştırma ve tanımlayıcı tipte nitel araştırma ile toplumsal bakış açısı incelenmiştir. Katılımcıların uçan araba kullanım tercihleri konusunda en belirleyici parametrelerin ekonomiklik ve güvenlik olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen çıkarımlar doğrultusunda ölçek geliştirme süreci yürütülmüş, 6 faktör ve 30 madde, toplam varyansın % 59.02'sini açıklayan Uçan Araba Bilgi ve Tutum Ölçeği (UABTÖ) geliştirilmiştir. Ayrıca ölçek güvenlik katsayıları Cronbach Alfa 0.901, Spearman-Brown 0.942 ve Guttman 0.939 olarak elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda uçan araba bilgi düzeyi açısından bilinen gruplar arasında 0.05 anlamlılık düzeyine göre katılımcıların cinsiyetleri, yaşadığı yer ve eğitim düzeylerine göre anlamlı fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen istatistiksel bulgular doğrultusunda uçan arabaların işletim süreçlerine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla Konya ili Selçuklu ilçesi pilot bölge olarak seçilmiş, pilot bölgede 111 talep noktası belirlenerek kümeleme analizi sonucu 14 bölge elde edilmiştir. Belirlenen bölgeler için 11 vertiport ataması yapılarak vertiportlar için zonlama çalışması yürütülmüş, vertiport etki alanları ve olası acil durumlar için vertiport acil durum bölgeleri belirlenmiştir. Tramvay yolcu sayılarından uçan araba talep benzetimi çalışması yapılarak senaryolar Vissim programında analiz ve simüle edilmiştir. Uçan arabanın, otomobile göre %70 - %75, tramvaya göre ise %85 - %87.5 daha kısa sürede kullanıcıyı varış noktasına ulaştırabileceği tespit edilmiştir.Flying cars are an innovative means of transport that have become well-known in recent years.Effective planning and control of air traffic is necessary. This thesis discusses the concerns, expectations and usage tendencies of users of flying cars, which are expected to be in widespread use in the near future, as well as the expectations of individuals with technical expertise in transport regarding flying car air traffic. Within the scope of the study, cross-sectional quantitative research and descriptive qualitative research were used to examine the social perspective. It was determined that the parameters most influencing participants' preferences for flying car use were economy and safety. In line with these findings, the scale development process was carried out, resulting in the creation of the Flying Car Knowledge and Attitude Scale (FCKAS), comprising 6 factors and 30 items which together explain 59.02% of the total variance. Additionally, scale security coefficients were obtained: Cronbach's alpha=0.901, Spearman–Brown=0.942, and Guttman=0.939. The analyses revealed that there was no significant difference in flying car knowledge levels among the known groups at the 0.05 significance level, when considering the participants' gender, place of residence, and level of education. Studies were carried out on the operating processes of flying cars. Selçuklu district in the Konya province was selected as the pilot region. A total of 111 demand points were identified within region, and 14 regions were obtained as a result of the clustering analysis. A zoning study was carried out for the 11 vertiports assigned to the determined regions, and the vertiport impact areas and emergency zones were determined for possible emergencies. Flying car scenarios were analysed and simulated using the Vissim programme. It was determined that the flying car could deliver users to their destinations 70-75% faster than cars and 85-87.5% faster than trams.