Çay Artığı İle Hazırlanan Ortamlarda Parçalama ve Örtü Toprağı Serme İşleminin Pleurotus Eryngii Mantarının Biyolojik Etkinlik ve Verimi Üzerine Etkileri

Abstract

Bu çalışmanın amacı Karadeniz Bölgesi'nde fazla miktarda bulunan çay artığının Pleurotus eryngii (DC. ex Fr.) Quel. yetiştiriciliğinde yetiştirme ortamı olarak kullanılabilme olanakları ile örtü topraksız (standart) (S), örtü topraklı (ÖT) ve örtü topraksız yetiştiriciliği takiben birinci hasattan sonra parçalama işlemi ve örtü toprağı serme (S+P+ÖT) olmak üzere 3 uygulamanın P. eryngii mantarlarının verim ve biyolojik etkinlik (BE) üzerine etkisini belirlemektir. Çalışmada P. eryngii 3065 çeşidi kullanılmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında farklı oranlarda buğday samanı (BS), çay artığı (ÇA) ve pirinç kepeği (PK) karışımından hazırlanan 10 yetiştirme ortamının P. eryngii türünün misel gelişimi üzerine etkisi belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında örtü toprağı ile ilgili 3 farklı tekniğin uygulandığı misel gelişim durumuna göre seçilen 4 yetiştirme ortamının (100BS, 90BS+10PK, 75BS+25ÇA ve 75BS+15ÇA+10PK) verim, biyolojik etkinlik ve kalite üzerine etkileri tespit edilmiştir. Çalışmada buğday samanı, çay artığı ve pirinç kepeğinin başlangıçtaki kimyasal özellikleri ile hazırlanan kompost karışımlarında sterilizasyon, misel gelişim ve hasat sonrası alınan örneklerde pH, nem, kül, karbon, azot, lignin, mineral madde miktarları, enzim aktiviteleri belirlenmiş ve C:N oranları hesaplanmıştır. Çalışmada en yüksek lakkaz, mangan peroksidaz ve versatil peroksidaz enzim aktivitesi misel gelişim sonrası dönemde 75BS+15ÇA ortamında, hasat sonrası dönemde 75BS+15ÇA+10PK ortamında belirlenmiştir. Yetiştirme ortamlarındaki çay artığı miktarının artışına bağlı olarak enzim aktivitesinin arttığı tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda en yüksek verim ve BE aralarında istatistiksel fark bulunmayan 90BS+10PK, 100BS ve 75BS+15ÇA+10PK ortamları ile ÖT ve S+P+ÖT uygulamasından elde edilmiştir.

The objective of this study was to determine the possible use of tea waste existed in a large amount in Black Sea Region in Pleurotus eryngii cultivation as substrate and also determine the effects of three applications consisted of mushroom cultivation without casing (standard) (S), with casing (C) and fragmentation of the substrate and casing after first harvest (S+F+C) following mushroom cultivation without casing on yield and biological efficiency (BE). P. eryngii 3065 strain was used in the study. In the first stage of this study, the effects of 10 substrates prepared by the mixture of wheat straw (WS), tea waste (TW) and rice bran (RB) in different ratios on mycelium growth of P. eryngii were determined. In the second stage of the study, the effects of 4 substrates (100WS, 90WS+10RB, 75WS+25TW and 75WS+15TW+10RB), that selected based on mycelium growth in the first stage of the study covering mentioned three cultivation methods above, on yield, biological efficiency and quality characteristics were determined. Initial chemical properties of the wheat straw, tea waste and rice bran, and pH, moisture content, ash, carbon, nitrogen, lignin, mineral nutrient contents, enzyme activity of the substrate samples, that were taken after sterilization, mycelium growth and different harvesting times, were determined and C:N ratios were calculated. In the study, the highest laccase, manganese peroxidase and versatile peroxidase activities were determined in 75BS+15ÇA substrate after mycelium growth period and in 75BS+15ÇA+10PK substrate after harvest period. It was determined that enzyme activity increased with the increasing rate of tea waste in the substrates. The highest yield and biological efficiency means were obtained from 90WS+10RB, 100WS and 75WS+15TW+10RB substrates, and C and S+F+C treatments which were not different each other statistically.