Karadeniz Bölgesinde Bazı Kuraklık İndisleri Üzerine Trend Analizi Uygulanması

Abstract

Kuraklık, tüm canlıların yaşamını önemli derecede etkileyen, yağışların normal seviyenin altına düşmesi sonucu ortaya çıkan, süresi, zamanı ve yeri tam olarak tespit edilemeyen doğal bir afettir. Bu nedenle kuraklık yaşanmadan önce kuraklık analizinin yapılması büyük bir öneme sahiptir. Böylece gerekli tedbirler alınarak ve planlamalar yapılarak kuraklığın etkisi azaltılabilir. Kuraklık analizi için ise birçok istatistiksel yöntemler geliştirilmiştir. Bu tez çalışmasında, Karadeniz Bölgesi'nde yer alan 18 adet il merkezi incelenmiştir. Bu il merkezlerindeki meteorolojik istasyonlardan elde edilen verilerle Standartlaştırılmış Yağış İndisi (SYİ) ve De Martonne kuraklık indisi değerleri hesaplanmıştır. Böylece Karadeniz Bölgesinde kuraklık olup olmadığının tespiti amaçlanmıştır. Bunun için öncelikle 1, 3, 6 ve 12 aylık SYİ değerleri hesaplanmış ve kurak ve nemli dönem sayıları belirlenmiştir. Daha sonra aylık ve yıllık olarak De Martonne kuraklık indisleri hesaplanmış ve kurak dönem sayıları belirlenmiştir. Belirlenen bu kurak ve nemli dönem sayılarında istatistik olarak bir eğilim olup olmadığının tespiti amacıyla Mann – Kendall trend testi uygulanmıştır. Sonuç olarak Karadeniz Bölgesi için genel olarak gözlenen nemli dönem sayılarında artış, kurak dönem sayılarında ise bir azalıştan söz edilebilir. Bu çalışma bize iklim değişikliğinin belirlenmesinde kuraklık indisleri ile trend analizi uygulamalarının birlikte değerlendirilebileceğini göstermiştir.

Drought is a natural disaster that significantly affects the life of all living things, caused by precipitation falling below normal level, whose duration, time and location cannot be determined exactly. Therefore, it is of great importance to conduct a drought analysis before drought occurs. Thus, the effect of drought can be reduced by taking necessary measures and planning. Many statistical methods have been developed for drought analysis. In this thesis study, 18 provincial centers in the Black Sea Region were examined. Standard Precipitation Index (SPI) and De Martonne drought index values were calculated with the data obtained from the meteorological stations in these city centers. Thus, it was aimed to determine whether there is drought in the Black Sea Region. For this, 1, 3, 6 and 12 monthly SPI values were calculated and the number of dry and wet periods was determined. Later, monthly and yearly De Martonne drought index values were calculated and the number of dry periods was determined. Mann - Kendall trend test was used to determine whether there is a statistically significant trend in these determined dry and wet periods. As a result, an increase in the numbers of wet periods observed in the Black Sea Region and a decrease in the numbers of dry periods can be mentioned. This study showed us that drought indices and trend analysis applications can be evaluated together in determining climate change.