Tasavvufta Belâ ve İmtihan Telakkisi

Abstract

Belâ ve imtihan İslâm düşüncesi açısından müşterek bir tema gibi gözükse de\rkavramsal olarak daha çok tasavvuf metinlerinde işlenmiş bir konudur. Buna karşın\rakademik tasavvuf araştırmaları içerisinde üzerinde yeterince durulmuş bir mesele\rdeğildir. Elinizdeki çalışmada tasavvuf târihinde oluşan belâ ve imtihan telakkisi üzerine literatüre dayalı kronolojik bir okuma yapılmıştır. Bu çerçevede öncelikle belâ ve\rimtihanın tasavvuf literatüründe nasıl bir içerik eşliğinde kavramlaştığının tespitine\rodaklanılmış ve bu iki kavramla irtibatlı diğer tasavvuf terimlerine işaret edilmiştir.\rTasavvuf kitâbiyatı içinde belâ ve imtihan temalı metinler hakkında bilgi verilerek\rtasavvufun teşekkül dönemindeki eserlerden hareketle belâ ve imtihan konusundaki\rtemel vurgular üzerinde durulmuştur. Belâ ve imtihan eksenindeki klasik dönemdeki\rfikirlerin zaman içinde farklı bir anlayış ve üslûp çeşitliliği ortaya çıkarıp çıkarmadığını tespit etme amacına istinaden tasavvuf târihinin farklı dönem ve coğraflarından\rkonuya dair yaklaşımları bulunan sufilerin görüşlerine yer verilmiştir. Böylece aynı\rmesele üzerinden tasavvuf târihinin farklı dönemlerinin nasıl birbirine bağlandığı müşahede edilmiştir. Belâ ve imtihan hakkındaki söylem alanının sûfilerce daha ziyade\rAllah-insan irtibatını açıklayan terimler olması cihetiyle konu daha çok bu çizgideki\ryorumlarla şekillenmiştir. Bu minval üzere tasavvufun dînî düşünce ve söylem alanına yaptığı katkı belâ ve imtihan terimleri üzerinden açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.