Bazı Önemli Fındık Çeşitlerinin Çiçek Gelişim Safhaları ve Çiçek Biyolojileri Üzerinde Bir Araştırma

Abstract

ÖZ 1990-1993 yılları arasında, Samsun iline bağlı Terme ilçesinde yürütülen bu çalışmada Tombul, Palaz, Sivri, Çakıldak, Kalınkara, Yerlifındık ve Hanımfındığı fındık çeşitle rinde erkek ve dişi çiçek gelişimi ve bu çeşitlerin çiçek biyolojilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Tomurcuklarda, morfolojik ayrım zamanından çiçeklenmeye kadar yapılan incelemelerde, erkek çiçeklerde 6 ana ve 2 ara, dişi çiçeklerde 7 ana ve 2 ara gelişim safhası saptanmıştır. Çeşit ve yıllara göre değişmekle birlikte, erkek çiçek morfolojik ayrımının mayıs-haziran, dişi çiçek morfolojik ayrımının temmuz-ağustos aylarında olduğu bulunmuştur. Erkek çiçeklerdeki morfolojik ayrım zamanında sürgünlerin henüz uzamakta oldukları, dişi çiçeklerdeki morfolojik ayrım zamanında ise sürgün uzamasının durakladığı ortaya çıkmıştır. Morfolojik ayrımdan sonra erkek ve dişi çiçek gelişimi değişik büyüme hızlarıyla meydana gelmekte ve bu durum genellikle çeşitlere ve gelişme dönemlerine (yıllara) göre farklılık göstermektedir. Erkek ve dişi çiçek organ taslakları oküler mikrometreli bir mikroskopla ölçülmüştür. Kedicik boyları da fındık bahçesinde ölçülmüş ve bu değerler dikkate alınarak çiçek gelişim safhaları ile karşılaştırılmıştır. Erkek ve dişi çiçeklerin, çiçeklenme başlangıç tarihleri ve çiçeklenme süreleri yıl ve çeşitlere bağlı olarak değişim göstermiştir. Çiçek tozu çimlenme ve canlılık oranları yıllara ve çeşitlere göre farklı bulunmuştur. Genellikle, çiçek tozu çimlenme oranları artan sakkaroz konsantrasyonuyla birlikte artış göstermiştir.

IV ABSTRACT RESEARCH ON FLOWER BIOLOGY AND FLOWER DEVELOPMENT STAGES OF SOME IMPORTANT HAZELNUT CULTIVARS The aim of -this research, carried out in Terme, Samsun between the years 1990 and 1993, was to study the flower de velopment and the flower in male and pistillate flowers of Tombul, Palaz, Sivri, Çakıldak, Kal inkara, Yerlifınd^k and Hanımfmdıgı hazelnut cultivars. In buds, from initiation till the flowering time it was determined 6 full and 2 sub-stages in male and 7 full and 2 sub-stages in pistillate flowers. Although, it can change yearly and depending on the kinds of cultivars, it was found that flower initiation be gan in may-june in male flowers but in july-august in pistil late flowers in all cultivars. During the initiation, it was found that the shoot growth were just abaut lengthen in male flowers, but pistil late flowers, the shoot growth was reposed. After the initiation, there is an apparent difference in the flower development rate between male and pistillate flowers, this difference is also observed between different cultivars and their various development years too. The primordia of male and pistillate flower organs were measured under a microscope with on eye-piece micrometer and also the length of the catkins was measured in the hazelnut orchard. The development stages of the flower were compared. The begining dates of flowering and flowering periods of male and pistillate flowers showed difference according to cultivars and years. The pollen germination rate and viability were also found to be dependent upon the cultivars and the years. It was found that the pollen germination rate was increased as the sucrose concentration was increased.