Yenilenebilir Enerji, Teknolojik Yenilik ve Beşeri Sermayenin Türkiye’nin Çevre Kalitesi Üzerindeki Rolü: LCC Hipotezinin Yumuşak Yapısal Kırılmalarla Test Edilmesi

Abstract

Yeni sanayileşen ekonomiler, batılı ulusların refah düzeyini yakalama arzusuyla hızlı bir kalkınma çabası içindedir. Ancak, bu güçlü ekonomik dinamizmin ortasında, dünya giderek derinleşen bir iklim değişikliği kriziyle yüzleşmektedir. Bu bakımdan, gelişmekte olan ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerini desteklerken aynı zamanda çevresel kalitelerini artırmalarına katkıda bulunan faktörlerin belirlenmesi zorunlu hale gelmektedir. Bu noktadan hareketle bu çalışma, STIRPAT modelini genişleterek Türkiye'de yenilenebilir enerji tüketimi, teknolojik yenilik ve beşeri sermayenin çevresel etkilerini incelemeyi ve \"Yük Kapasite Eğrisi\" (YKE) hipotezinin geçerliliğini test etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla çalışmada 1980’den 2019’a uzanan yıllık veriler literatüre henüz yeni kazandırılan Fourier terimli \"genişletilmiş gecikmesi dağıtılmış otoregresif\" (A-ARDL) yaklaşımı kullanılarak analiz edilmektedir. Ampirik bulgular, LCC hipotezinin Türkiye'de hem kısa hem de uzun dönemde geçerli olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca sonuçlar, yenilenebilir enerji tüketimi ve beşeri sermayenin uzun vadede çevresel kaliteyi önemli ölçüde artırdığını, teknolojik inovasyonun ise çevre üzerinde istatistiki açıdan anlamlı bir etkisinin olmadığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bulgular nüfus artışının kısa vadede çevre üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu, ancak uzun vadede çevresel kaliteyi düşürdüğünü göstermektedir.