Kamu Liderliğinin Örgütsel Güven ve Erdemli Raporlama (whıstleblowıng) Üzerine Etkisi: Bir Kamu Kurumu Örneği

Abstract

Sürekli değişen ve gelişen günümüz rekabet ortamında, örgüt kaynaklarının doğru yönetilmesi, kurum itibarının korunması, örgütlerin değişime ayak uydurarak devamlılıklarının sağlaması ve değerlerini koruyabilmesi sürecinde liderlik faktörü önemli bir yere sahiptir. Liderlerin yaklaşımları, çalışanların örgütlerine duyacakları güven ve örgüt içinde yaşanan bir problem karşısında örgütün geleceği için çalışanların gösterecekleri tutumlar üzerinde oldukça etkili olmaktadır. İlgili literatür incelendiğinde farklı liderlik yaklaşımlarının örgütsel güven ya da erdemli raporlama üzerine etkilerini inceleyen çalışmalara rastlanılmış olsa da kamu liderliğinin hem örgütsel güven hem de erdemli raporlama üzerine etkisini birlikte inceleyen çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu bağlamda söz konusu araştırmanın amacı kamu liderliğinin örgütsel güven ve erdemli raporlama üzerine etkisini ve sosyo-demografik özelliklere göre değişkenler arasında farklılık bulunup bulunmadığını bir kamu kurumu özelinde incelemek ve yorumlamaktır. Böylelikle bu çalışmanın, alandaki boşluğun doldurulması bağlamında ilgili literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmada Ticaret Bakanlığı taşra teşkilatı olan Orta Karadeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü sorumluluk alanında bulunan gümrük idarelerinde farklı unvanlarda görev yapan toplam 182 kamu çalışanına ulaşılmıştır. Anket tekniği ile toplanmış olan veriler, SPSS 26 programı kullanılarak analiz edilmiş ve sonuçlar yorumlanmıştır. Elde edilen veriler açıklayıcı faktör analizi, güvenilirlik ve normallik testleri yapıldıktan sonra, korelasyon analizi, regresyon analizi, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü ANOVA testine tabi tutularak değerlendirilmiştir. Bu analizlerden elde edilen sonuçlara göre, kamu liderliği ile örgütsel güven arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişkinin olduğu ve kamu liderliğinin örgütsel güven üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. Alt boyutlar kapsamında da aynı ilişki desteklenmektedir. Kamu liderliği ile erdemli raporlama arasında düşük düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişkinin olduğu ve kamu liderliğinin erdemli raporlama üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu bulgulanmıştır. Alt boyutlar kapsamında, kamu liderliğinin sadakat liderliği alt boyutunun erdemli raporlamanın hiçbir alt boyutu üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı; diğer kamu liderliği alt boyutların ise erdemli raporlamanın alt boyutlarını anlamlı bir şekilde etkilemiş olduğu tespit edilmiştir. Çalışanların yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, kurumdaki görevi ve kurumdaki çalışma süresi gibi sosyo-demografik özelliklerine göre kamu liderliği, örgütsel güven ve erdemli raporlama düzeylerinde ise anlamlı düzeyde herhangi bir farklılık oluşmadığı görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Liderlik, Kamu liderliği, Örgütsel güven, Erdemli raporlama, Whistleblowing, Gümrük

In today's ever-changing and developing competitive environment, the leadership factor has an important place in the process of managing organizational resources correctly, protecting corporate reputation, ensuring the continuity of organizations by keeping up with change, and preserving their values. The approaches of leaders have a significant impact on the trust that employees will have in their organizations and the attitudes that employees will show for the future of the organization in the face of a problem experienced within the organization. When the relevant literature is examined, although there are studies examining the effects of different leadership approaches on organizational trust or virtuous reporting, there is no study examining the effect of public leadership on both organizational trust and virtuous reporting together. In this context, the purpose of this study is to examine and interpret the effect of public leadership on organizational trust and virtuous reporting and whether there is a difference between variables according to socio-demographic characteristics in a public institution. Thus, it is thought that this study will contribute to the related literature in the context of filling the gap in this field. In the research, a total of 182 public employees working as different titles in customs administrations which are located in the responsibility area of the Middle Black Sea Customs and Foreign Trade Regional Directorate, which is the provincial organization of the Ministry of Trade, were reached. The data collected with the questionnaire technique were analyzed using the SPSS 26 program and the results were interpreted. The obtained data were subjected to explanatory factor analysis, reliability and normality tests, correlation analysis, regression analysis, independent sample t-test, and one-way ANOVA test and the results were evaluated. According to the results obtained from these analyses, it has been determined that there is a moderate positive and significant relationship between public leadership and organizational trust and that public leadership has a significant effect on organizational trust. The same relationship is supported within the scope of sub-dimensions. There is a low level positive and significant relationship between public leadership and virtuous reporting and public leadership has a significant effect on virtuous reporting. In terms of sub-dimensions, it has been determined that loyalty leadership sub-dimension of public leadership, does not have a significant effect on any sub-dimension of virtuous reporting. It was determined that other public leadership sub-dimensions, significantly affected the sub-dimensions of virtuous reporting. It was determined that there was no significant difference in the levels of public leadership, organizational trust and virtuous reporting according to the socio-demographic characteristics of the employees such as age, gender, marital status, educational status, position in the organization and working time in the organization. Keywords: Leadership, Public leadership, Organizational trust, Whistleblowing, Virtuous reporting, Customs