Hommaıre’in Samsun Sahil Şeridine (Alaçam’dan Çarşamba’ya) Yönelik Gözlemlerine Dair Eleştirel Bir Değerlendirme

Abstract

Samsun, Anadolu yarımadasının Karadeniz kıyı şeridinde batıda Kızılırmak ve doğuda Yeşilırmak vadileriyle sınırlanan bir alanıkaplar. 19. yüzyılda uluslararası ticarete açılması, buharlı gemilerin düzenli seferlere başlaması ve tütün ekiminin yaygınlaşmasıgibi faktörler, bölgeye yönelik ilginin daha da artmasına yol açmıştır. Bu ilgiye koşut olarak, pek çok Batılı seyyah ve araştırmacıbölgeyi ziyaret etmiştir. Bunlardan biri de Fransız seyyah Xavier Hommaire de Helll’dir. O, 1847 yılında Karadeniz’e doğrubir seyahate çıkmıştır. Seyyah Amasra üzerinden bir kayıkla Alaçam’a oradan Bafra, Samsun ve Çarşamba’ya gelmiş ve buyerlere ilişkin gözlem ve incelemeler yapmıştır. Bu çalışma, “Voyage et en Perse exêcute par Ordre du Government Français”adı ile 1854 yılında Paris’te yayımlanan yapıtının birinci cildindeki gezi notlarına dayanmaktadır. Çalışmanın amacı, verilenbilgileri doküman inceleme yöntemi ile yapı söküme uğratarak bölgenin hem fiziki, idari, sosyal ve ekonomik yapısının hem detarihinin aydınlatılmasına katkılar sağlamaktır.