Dietilnitrozamin (DEN) Uygulanan Gökkuşağı Alabalıklarında Karaciğer Değişikliklerinin Histopatolojik Değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, endüstriyel ve zirai faaliyetlerde kullanılan birçok ürünün içerisinde ve atıklarında bulunan, canlılarda karsinojenik özellikteki, dietilnitrozamin (DEN) in tatlı sularda en çok yetiştiriciliği yapılan ve tüketilen balık olan gökkuşağı alabalığındaki hepatokarsinojen etkisini ortaya koymaktı. Çalışmada, 50-70 gr ağırlığındaki 120 adet balık kullanıldı. Rastgele seçilen balıklar her grupta 10 balık olacak şekilde ve her doz için 3’erli gruplara ayrıldı. 50 mg/kg, 100 mg/kg ve 150 mg/kg olacak şekilde DEN (dietilnitrozamin) 0,1 ml DMSO (dimetilsülfoksit) da çözdürülerek intraperitoneal (ip) yolla verildi. 15, 30 ve 45. günlerde, her bir grupta bulunan balıklara sedasyon uygulanarak ötenazileri gerçekleştirilip nekropsileri yapıldı. Histopatolojik ve immunohistokimyasal inceleme için örnekler alınarak rutin doku takibi prosedürü uygulandı, ışık mikroskobunda incelendi. Histolojik olarak, karaciğerde hiperemi, parankimal dejenerasyon, mononükleer hücre infiltrasyonu, nekroz, safra kanallarında hiperplazi, kolangiofibrozis ve yağlı dejenerasyon bulguları gözlendi.. İmmunohistokimyasal boyamada, CYP1A yönünden C2, A3, B3 ve C3 gruplarında safra kanalı epitellerinde hafif pozitif, diğer gruplarda ise negatif boyanma; Cytokeratin 18 yönünden tüm gruplar negatif boyanma ve GST yönünden A3, B3 ve C3 gruplarında safra kanalı epitellerinde hafif pozitif, gruplarda ise negatif boyanma tespit edildi.Sonuç olarak, dietilnitrozaminin balıklarda kısa süreli uygulamalarda bile karaciğer dokusunda belirgin hasara neden olduğu ve uzun dönemde karaciğer hücrelerinde neoplastik değişikliklere neden olabileceği kanısına varıldı.