Bir Üretim İşletmesinde Kalite Maliyetlerinin Pareto Analizi İle Değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı Türkiye'de faaliyet gösteren bir şeker fabrikasına ait 2023 ve 2024 yıllarına ilişkin kalite maliyetlerinin PAF (Prevention, Appraisal, Failure) modeli kapsamında Pareto analizi ile çözümlenerek en yüksek etkiye sahip kalite maliyet kalemlerinin tespit edilmesi ve buna yönelik iyileştirme stratejilerinin oluşturulmasıdır. Feigenbaum (1956) tarafından geliştirilmiş olan PAF modeli esas alınarak, kalite maliyetleri önleme, ölçme ve değerlendirme, içsel ve dışsal başarısızlık olmak üzere dört temel grupta toplanmıştır. Buna yönelik, 2023 ve 2024 yıllarına ait maliyet kalemleri arasındaki değişim oranları karşılaştırmalı şekilde analiz edilmiştir. İşletmeden elde edilen kalite maliyetleri Vilfredo Pareto (1896)'nun geliştirdiği Pareto analizi ile yorumlanmıştır. Çalışmanın sonucunda toplam maliyetlerin büyük bir kısmının kısıtlı sayıdaki unsurlardan kaynaklandığı tespit edilmiştir. Analiz sonucuna göre, önleyici faaliyetlere yapılan yatırımların artmasıyla başarısızlık maliyetlerinde anlamlı düşüşler sağlandığı görülmüştür. Düşük oranlı maliyet kalemlerinin ise kontrol altına alındığı ve risk oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde dilen bulgular doğrultusunda işletmenin kalite planlama süreçlerinin güçlendirilmesi, önleyici faaliyetlerin artırılması, kalite kontrol süreçlerinin otomasyonla desteklenmesi, tedarikçi ve çalışan performansının takip edilmesi önerilmiştir.

The aim of this study is to analyse the quality costs of a sugar factory operating in Turkey for the years 2023 and 2024 using Pareto analysis within the PAF (Prevention, Appraisal, Failure) model, to identify the quality cost items with the highest impact, and to develop improvement strategies accordingly. Based on the PAF model developed by Feigenbaum (1956), quality costs have been grouped into four main categories: prevention, appraisal, failure, and internal and external failure. Accordingly, the change rates between cost items for 2023 and 2024 have been analysed comparatively. The quality costs obtained from the company were interpreted using the Pareto analysis developed by Vilfredo Pareto (1896). The results of the study revealed that a large portion of the total costs originated from a limited number of factors. According to the analysis results, it was observed that an increase in investments in preventive activities led to a significant decrease in failure costs. It was concluded that low-cost items were under control and did not pose a risk. Based on the findings, it was recommended that the company strengthen its quality planning processes, increase preventive activities, support quality control processes with automation, and monitor supplier and employee performance.