Bülbülan (Artvin), Ayder, Anzer (Rize), Kalecik (Trabzon) ve Kümbet (Giresun) Yaylalarının Likenleri

Abstract

BÜLBÜLAN (ARTVİN), AYDER, ANZER (RİZE), KALECİK (TRABZON) VE KÜMBET (GİRESUN) YAYLALARININ LİKENLERİ ÖZET Bu araştırma Karadeniz Bölgesi'nin Doğu Karadeniz Bölümü'nde yer alan Bülbülan (Artvin-Ardanuç), Ayder (Rize-Çamlıhemşin), Anzer (Rize- İkizdere), Kalecik (Trabzon-Araklı) ve Kümbet (Giresun-Dereli) yaylaları'nda gerçekleştirilmiştir. Araştırma sahasını oluşturan yaylalardan Bülbülan Yaylası'nın denizden ortalama yüksekliği 2475 m, Ayder Yaylası'nın 1325 m, Anzer Yaylası'nın 2425 m, Kalecik Yaylası'nın 2300 m ve Kümbet Yaylası'nın 1625 m'dir. Araştırma sahasının jeolojik yapısını çoğunlukla Tersiyerin silisli kayaçları oluşturmaktadır. En yakın meteoroloji istasyonlarının verilerinden enterpolasyonla hesaplanan ortalama sıcaklık (°C) ve yağış (mm) değerlerine göre araştırma alanı çok nemli iklimin etkisindedir. Liken örnekleri 1995, 1996 ve 1997 yıllarının Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında araştırma bölgesinden toplanmıştır. Materyaller ortamlarından alınırken doğal yapılarının bozulmamasına özellikle dikkat edilmiştir. Örneklerin tayini, morfolojik ve anatomik bilgilerin tayin anahtarları ile karşılaştırılması sonucu yapılmıştır. Ayrıca tayinde liken asitleri ile renk veren bazı kimyasal reaktiflerde kullanılmıştır. Tayini yapılan taksonların sınıflandırılmasında Purvis ve arkadaşlarının 'The Lichen Flora of Great Britain and Ireland' adlı eserlerinde kullandıkları sistem esas alınmıştır. Araştırma sonucunda 28 familyaya ait 48 cins ve bu cinslere ait 151 tür, beş altür ve dört varyete tespit edilmiştir. Taksonların familyalara göre dağılımı incelendiğinde % 12,5 ile Lecanoraceae familyası diğer familyalara göre daha fazla tür içermektedir. Habitatlarına göre, tayini yapılan türlerden 101 'i saksikol (kaya üzerinde gelişen), 27'si terrikol (toprak üzerinde gelişen), 13'ü kortikol (ağaç kabuğuII üzerinde gelişen), dokuzu musikol (karayosunu üzerinde gelişen),üçü liken ve yedisi iki farklı habitat üzerinde gelişmektedir. Morfolojik yapılarına göre, tespit edilen liken türlerinin, 71 'i kabuksu, 50'si yapraksı ve 39'u dalsı likenlere aittir. Bu araştırmada tespit edilen 160 tür ve türaltı taksondan 76'sı Türkiye liken florası için yeni kayıttır. Anahtar Kelimeler. Liken, Flora, Doğu Karadeniz Bölgesi Yaylaları, Türkiye.

III LICHENS OF BÜLBÜLAN (ARTVİN), AYDER, ANZER (RİZE), KALECİK (TRABZON) AND KÜMBET (GİRESUN) PLATEAUS ABSTRACT This study was carried out in Bülbülan (Artvin-Ardanuç), Ayder (Rize- Çamlıhemşin), Anzer (Rize-İkizdere), Kalecik (Trabzon-Araklı) and Kümbet (Giresun-Dereli) Plateaus all of the areas were stuated in East Black Sea Region. The average altitude of Bülbülan Plateau is 2475 m, Ayder Plateau 1325m, Anzer Plateau 2425 m, Kalecik Plateau 2300 m and Kümbet Plateau 1625 m. Geological structure of research area was composed of silicoaus rocks belonging Tertiary. Temperature (°C) and rain (mm) averages from the nearest meteorological stations estimated by enterpolation showed that the research area is affected by very humid climate. Lichen samples were collected from the research area on June, July, August and September 1995, 1996 and 1997. Great attention was paid in collection not to deform the natural structure of lichens. Samples were identified comparing the morphological and anatomical characters with identification keys. Furthermore, some chemical reactives changing colour with lichens were also used in identification. The classification of taxa was based on the system that was used by Purvis at al. in 'The Lichen Flora of Great Britain and Ireland'. In conclusion, 48 genera belonging to 28 families and 151 species, five subspecies and four variete were identified. Lecanoraceae was found to have the highest rate of taxa by 12,5 % compared to other families. In respect to habitats, 101 species were determined to be saksicol (growing on rocks), 27 species terricol (growing on soil), 13 species corticolIV (growing onthe bark of trees), nine species musicol (growing on mosses). It is also found that three species was growing on lichens and seven species on different substratuma. Morphological investigations show that 71 species were belonging to crustose, 50 species to foliose and 39 species to fruticose lichens. In this study, 76 of 160 subspecies and variete were identified as new records for the lichen flora of Turkey. Key Words: Lichen, Flora, East Black Sea Region Plateaus, Turkey.