Hemşirelerin Maruz Kaldıkları Toksik Liderlik Davranışlarının İş Doyumu ve Tükenmişlik İle İşten Ayrılma Niyetleri Üzerine Etkisi

Abstract

Amaç: Araştırma, hemşirelerin maruz kaldıkları toksik liderlik davranışlarının iş doyumu ve tükenmişlik ile işten ayrılma niyetleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yürütüldü. Materyal ve Metod: Araştırma 15/06/2023 ile 27/05/2025 tarihleri arasında bir eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan 405 hemşirenin katılımıyla gerçekleştirildi. Veriler hemşireleri tanıtıcı bilgi formu, Toksik Liderlik Ölçeği (TLÖ), Minnesota İş Doyum Ölçeği (MİDÖ), Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu (TÖ-KF), Hastanede Çalışmaya Devam Etme ya da Etmeme Niyeti soru formu kullanılarak toplandı. Elde edilen veriler IBM SPSS 27 paket programı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Toksik Liderlik Ölçeği toplam puan ortalaması 74,11±24,48, ölçeğin Çıkarcılık, Değer Bilmezlik, Olumsuz Ruhsal Durum, Bencillik alt boyut puan ortalamaları sırasıyla 25,97±9,26, 12,79±4,26, 21,49±7,89, 13,86±4,74 olarak belirlendi. Minnesota İş Doyum Ölçeği toplam puan ortalaması 57,28±14,18, ölçeğin İçsel Doyum ve Dışsal Doyum alt boyut puan ortalamaları sırasıyla 36,22±8,98 ve 21,05±6,20 olarak saptandı. Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu toplam puan ortalaması 42,73±12,99 olarak bulundu. Toksik Liderlik Ölçeği ile Minnesota İş Doyumu Ölçeği (r=-0,245) ve ölçeğin İçsel Doyum (r=-0,165) ile Dışsal Doyum (r=-0,318) alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü zayıf ile orta düzeyli ilişki belirlendi (p<0,05). Toksik Liderlik Ölçeği ile Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü, zayıf düzeyli bir ilişki saptandı (r=0,195; p<0,05). Hastanede Çalışmaya Devam Etme ya da Etmeme Niyeti soru formuna verilen cevaplar Sıralı Lojistik Regresyon analizi ile incelendi. Elde edilen modelin anlamlılığını ölçmek amacıyla model uyum testi değerlendirildi ve anlamlı olduğu belirlendi(p<0,05). Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu ile Minnesota İş Doyumu Ölçeği (r=-0,542) ve ölçeğin İçsel Doyum (r=-0,500) ile Dışsal Doyum (r=-0,519) alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve orta düzeyli ilişki belirlendi (p<0,05). Sonuç: Bu çalışmada hemşirelerin maruz kaldıkları toksik liderlik davranışlarının, onların iş doyumu, tükenmişlik ve işten ayrılma düşüncelerini etkileyen önemli yordayıcılar olduğu belirlendi. Anahtar Sözcükler: Hemşirelik, Toksik Liderlik, İş Doyumu, Tükenmişlik, İşten Ayrılma Niyeti

Purpose: The research was conducted as a descriptive and correlational study to determine the effects of toxic leadership behaviours that nurses are exposed to on job satisfaction, burnout, and intention to leave the job. Materials and Methods: The research was conducted between 15.06.2023 and 27.05.2025 with the participation of 405 nurses working in a training and research hospital. Data were collected using the nurses' introductory information form, Toxic Leadership Scale (TLS), Minnesota Satisfaction Questionnaire (MSQ), Burnout Measure Short Form (BMS), and the Intention to Continue or Not to Work in the Hospital Questionnaire. The data obtained were analysed using the IBM SPSS 27 package program. Findings: The total mean score of the Toxic Leadership Scale was determined as 74.11±24.48, while the mean scores of the Self-interest, Ingratitude, Negative Mood, and Selfishness sub-dimensions were determined as 25.97±9.26, 12.79±4.26, 21.49±7.89, 13.86±4.74 respectively. The total mean score of the Minnesota Satisfaction Scale was determined as 57.28±14.18, and the mean scores of the Intrinsic Satisfaction and Extrinsic Satisfaction subdimensions of the scale were 36.22±8.98 and 21.05±6.20, respectively. Burnout Measure Short Form was found as 42. 73±12. 99. A statistically significant, negative, weak to moderate relationship was found between the Toxic Leadership Scale and Minnesota Satisfaction Scale (r=-0.245) and the Intrinsic Satisfaction (r=-0.165) and Extrinsic Satisfaction (r=-0.318) sub-dimensions of the scale (p<0. 05). A statistically significant, positive, weak relationship was found between the Toxic Leadership Scale and the Burnout Measure Short Form (r=0.195; p<0.05). The answers to the Intention to Continue or Not to Work in the Hospital question form were examined with Ordered Logistic Regression analysis. The model fit test was evaluated in order to measure the significance of the obtained model, and it was determined to be significant (p<0.05). A statistically significant, negative and moderate relationship was determined between the Burnout Measure Short Form and Minnesota Satisfaction Scale (r=-0.542) and the Intrinsic Satisfaction (r=-0.500) and Extrinsic Satisfaction (r=-0.519) sub-dimensions of the scale (p<0.05). Conclusion: In this research, it was determined that the toxic leadership behaviours that nurses were exposed to were important predictors affecting their job satisfaction, burnout and thoughts of leaving the job. Key Words: Nursing Toxic Leadership, Job Satisfaction, Burnout, Intention to Leave