Cinsiyet Cihadı Mı, Yeniden Okuma Mı? İslami Feminizm Üzerine

Abstract

Biz insanlar, doğuştan sahip olduğumuz, kadın veya erkek olmamızı belirten biyolojik cinsiyetimizin yanı sıra, toplumda kadınlık veya erkekliğimize göre birtakım atıflara maruz kalırız. Toplumsal cinsiyet olarak tanımlanan bu sorumluluklar, roller ve görevler, başta kadınlar olmak üzere erkeklerin hayatında da sınırlılıklara neden olmaktadır. Bu rollerin meydana getirdiği eşitsizlikler eğitim, sağlık, hukuk, din gibi birçok alanda kadının erkeğin karşısında ikincil planda kalmasına yol açabilmektedir. Bu sınırlılıklardan biri olan din alanında kadının, kadim çağlardan bu yana ataerkil sistemin de etkisiyle kutsalın merkezine yerleştirilse de geri planda kaldığı, hatta zaman zaman yok sayıldığı iddia edilmektedir. Bu iddiaların temelinde, bu çalışmanında dayanağını oluşturan kutsal metinlerin erkek gözüyle okunması ve yorumlanması yatmaktadır. Nitel yöntemle yapılan betimsel analiz türündeki bu çalışmanın amacı, İslami Feminizm kavramını ortaya koymaktır. Bu bağlamda öncelikle İslami feminizm hakkında genel bilgi verilmiş, sonrasında ise kavramının gelişimi ve paradoksal yapısı anlatılmıştır. Çalışmada ayrıca İslam ve Feminizm kavramlarının bir arada olup olamayacağı, İslamiyet’in kadını ikincil konuma koyup koymadığı gibi sorulara yanıt aranmıştır. Sonuç yerine ortaya koyulan noktalardan biri, İslam ve Feminizm kavramlarının paradoksal olduğu düşünülen yapısının birararadalığının mümkünlüğüdür. Literatürde sıklıkla kullanılan “cinsiyet cihadı” ve İslami Feministlerin çalışma alanlarından biri olan “İslami kaynakların yeniden okunması”, konunun daha anlaşılır kılınması için metaforik olarak ele alınmıştır. Bir diğer konu ise İslam dininin kadını ikincil konuma koyduğunu belirten yargıların aslında İslam’da olmadığı, İslam’ın yaşandığı farklı coğrafyaların geleneklerinden kaynaklandığıdır.