Kürmük Çayı Havzası'nın (Azerbaycan

Abstract

Araştırma sahasını oluşturan Kürmük Çayı Havzası Büyük Kafkas Bölgesi'nin güney-batı bölümü hudutları içerisinde olup; kuzeyden Çenekur Dağı (2992 m), Ahvay Dağı (3481 m), batıdan Ulubaş Dağı (1950 m), doğudan Yezli Dağı (2682 m) güney, güney-doğu ve güney-batıdan ise Kanıh Nehri ve Eğriçay Çayı ile sınırlıdır. İl merkezinin de içerisinde bulunduğu çalışma sahasının yüzölçümü yaklaşık olarak 525 km2 dir. Çalışma sahasının sınırları Kürmük Çayı, ve onun kolları olan Hamamçay Deresi ve Akçay Deresi'nin su bölümü çizgileri esas alınarak belirlenmiştir. İrili ufaklı bir çok dereyle beslenen Kürmük Çayı yaklaşık olarak 3000-3400 m yükseklikten kaynağını alır ve havza tabanında çatallanarak Eğriçay Çayı ve Kanıh Nehri'ne dökülür. Çalışma sahası dağlık ve düzlük alanlardan meydana gelmiştir. Sahanın dağlık alanları Jura ve Kretase yaşlı şist, kumtaşı, kireçtaçı, kil, düzlük alanları ise Kuaterner yaşlı alüvyonlarla kaplıdır. Bu jeolojik zamanlar sürecinde bölge sıkışmaya maruz kalmış ve dağık alanlarda yükselmeler yaşanmıştır. Bu yükselmeler sonucunda akarsular ve diğer dış kuvvetler sahayı aşındırarak günümüz morfolojisinin oluşumunda büyük rol oynamıştır. Sahanın iklim özellikleri incelendiğinde dağlık sahalardan düzlüğe doğru sıcaklık değerlerinde yaşanan artış arazinin güneyinde daha kurak iklimin hakim olmasına neden olmuştur. Mevcut iklim özelliklerinin sonucu dağlık bölgelerde bitki örtüsü depresyon alanına nazaran daha zengindir. Havzada önemli yerleşim alanları il merkezi ve köylerdir. Çalışma sahasındaki nüfus genellikle depresyon sahada toplanmıştır. Yüksek dağlık bölgelerde bulunan köylerde ise elverişsiz ortam şartlarından dolayı zamanla büyük göçler yaşanmıştır.

The Kurmuk Stream Basin that forms the research area is within the boundaries of the south-west part of the Greater Caucasus Region. It is bordered by Chenekur Mountain (2992 m) from the north, Ahvay Mountain (3481 m) from the west, Ulubash Mountain (1950 m) from the west, Yezli Mountain (2682 m) from the east, Kanih River and Egrichay Stream from the south-east and south-west. The surface area of the study area, including the city centre, is approximately 525 km2. The boundaries of the study area are specified on the basis of the water section lines of Kurmuk Stream and its branches, Hamamchay Stream and Akchay Stream. Kurmuk Stream, which is fed with many large and small streams takes its source from a height of approximately 3000-3400 m and is forked at the basin base and poured into Egrichay Stream and Kanih River. The study area consists of mountainous and flat areas. The mountainous areas of the field are covered with Jura and Kretase ancient schist, sandstone, limestone, clay, and flat areas are covered with ancient alluviums Quaternary. During these geological times, the region has been subjected to compression and rises have occurred in the mountainous areas. As a result of these rises, streams and other external forces have played a major role in the formation of today's morphology by eroding the field. When the climate characteristics of the area are examined, the increase in temperature indicators from mountainous areas to the plain caused the drier climate to dominate in the south of the land. As a result of the current climate characteristics, vegetation is richer in mountainous areas than in depression. Important settlement areas in the basin are the city centre and villages. Human influence at the study site is usually located in the depression area. In the villages located in high mountainous regions, large migrations occurred over time due to unfavourable environmental conditions.