İbn Ebû Dâvûd Es-sicistânî'nin Kitâbü'l-mesâhif Adlı Eserinin Kıraat İlmi Açısından Tahlili

Abstract

Kur'ân ve kıraat tarihi ile ilgili son zamanlarda ülkemizde gelişen bilgi birikimi, yeni eserlerin de bu alana kazandırılmasını gerektirmektedir. Bilhassa muhtevası gereği ihtilaflı konuları barındıran meselelere cevap vermek, belli kaynaklardan istifade etmeden mümkün olamamaktadır. Bu ihtiyacın farkına vararak, çalışmamıza klasik bir eseri konu edinmeyi tercih ettik. Bu anlamda Ebû Bekr Abdullah b. Ebû Dâvûd Süleymân b. Eş'as es-Sicistânî'nin (ö. 316/929) Kitâbü'l-mesâhif adlı eserini, bahsi geçen ihtilaflı hususlar açısından araştırmaya karar verdik. Eser, kıraat alanıyla ilgili ilk dönem meselelerine kadar her türlü bilgiyi barındırmakta ve bu bilgileri bizzat Hz. Peygamber'in hadislerine ve ilk üç neslin haberlerine dayandırması yönünden büyük önem arz etmektedir. Eserin, Kur'ân ve kıraat tarihi ile ilgili en eski kaynaklara yer vermesi, onu bu alanda vazgeçilmez bir temel kaynak haline getirmiştir. Müellif tarafından nakledilen bu hadisler hem senedi hem metni itibari ile zaman zaman tartışılagelmiştir. Biz de bu çalışmamızda daha önce tahkik edilmiş ve farklı yönlerden çalışılmış olan eserin tahlilini yaparak, ihtilaflı gibi gözüken meselelerini aydınlatmayı amaç edindik. Bu anlamda çalışmamızın, Kur'ân-ı Kerîm ve kıraat ilmine ait pek çok meselenin anlaşılmasına kaynaklık edeceğini ve hakkında fazla bilgi elde edilemeyen hususların ortaya çıkarılmasına yardımcı olacağını düşünmekteyiz.

The recent knowledge of the Qur'an and the history of the Qur'an in our country requires new works to be added to this field. Due to its content, it is not possible to respond to issues that contain controversial issues without making use of certain sources. Realizing this need, we started our work by applying to written works. In this sense, we decided to investigate Kitâbü'l-mesâhif by Abu Bakr Abdullah b. Abu Dawud Suleyman b. Eş'as es-Sicistani (d. 316/929) in terms of the controversial issues mentioned. It is of great importance in that it contains all kinds of information about the field of recitation, up to the first term issues and bases this information on the hadiths of the Prophet Muhammad and the news of the first three generations. The fact that it includes the oldest sources about the Qur'an and the history of the Qur'an has made it an indispensable basic resource in this field. However, these hadiths narrated by the author have been discussed in terms of their text. In this study, we aimed to enlighten the seemingly controversial issues by analyzing the work that was previously verified and studied from different aspects. In this sense, we have no doubt that our study will be the source of understanding many issues related to the Qur'an and the knowledge of the Qur'an will help reveal the issues that cannot be obtained much information.