Psikiyatride Sosyal İnceleme Raporu Standartlarının Eleştirel Değerlendirilmesi ve PSIR Model Önerisi

Abstract

Bu tez çalışması, sosyal çalışma alanında, psikiyatri özelinde kullanılan mevcut Sosyal İnceleme Raporlarının (SİR) gelişim sürecini, içeriksel, yapısal ve bilimsel açıdan eksikliklerini eleştirel bir biçimde değerlendirmekte; bu eksiklikler karşısında, Psikiyatrik Sosyal İnceleme Raporu (PSİR) adı altında daha sistematik, bilimsel ve nesnel bir raporlama modeline duyulan ihtiyacı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Psikiyatri klinikleri, adli psikiyatri birimleri, Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri (TRSM), arındırma ve yataklı servislerde hastaların değerlendirilme ve bazen vaka yönetimi gibi süreçlerinde kullanılan mevcut SİR'lerin, psikiyatri alanının ihtiyaçlarını yeterince yansıtamadığı; alanın özgün yapısını dikkate almadığı, değerlendirme ölçütlerinin subjektifliğe açık olduğu ve etik ilkelerle çelişebilecek uygulamalara zemin hazırladığı belirlenmiştir. Çalışma, nitel araştırma deseniyle yapılandırılmış ve veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Katılımcılar, ruh sağlığı ve SİR alanında deneyimli 16 sosyal çalışmacı ve 7 psikiyatristten oluşmaktadır. Görüşmeler, yorumlayıcı betimsel analiz ile çözümlenmiş; elde edilen veriler, ana tema ve alt temalar oluşturularak kuramsal çerçeve doğrultusunda yorumlanmıştır. Bulgular, mevcut SİR uygulamalarının psikiyatrik bağlamda bilimsel ve standart bir değerlendirme sunamadığını ortaya koymuştur. Yeni adıyla PSİR'in psikiyatrik olguların değerlendirilmesinde daha kapsamlı ve sistematik bir yapı sunabileceği; bunun için ise bilimsel temellere dayalı bir revizyona ihtiyaç duyduğu belirlenmiştir. Raporun yazım dili, bilgi kaynakları, uzman yeterliliği ve etik sorumluluklar gibi alanlarda yapılacak planlamalarla, PSİR'in profesyonel bir standart haline getirilebileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak, Psikiyatrik Sosyal İnceleme Raporu'nun kurumsal olarak tanımlanması, yazım ilkelerinin belirlenmesi, uzman eğitimi ile desteklenmesi ve uygulama standartlarının oluşturulması gerekmektedir.This thesis critically evaluates the development process, structural and content-related features, and scientific adequacy of the current Social Investigation Reports (SIR) used in the field of social work, specifically within psychiatric settings. It aims to highlight the need for a more systematic, scientific, and objective reporting model under the name Psychiatric Social Investigation Report (PSIR), in response to the identified shortcomings. It has been determined that the current SIRs used in psychiatric clinics, forensic psychiatry units, Community Mental Health Centers (CMHCs), detoxification services and inpatient units do not adequately reflect the needs of the psychiatric field. These reports often overlook the unique structure of the field, rely on evaluation criteria that are vulnerable to subjectivity, and may give rise to practices that conflict with ethical principles. The study was designed using a qualitative research approach, with semi-structured interviews employed as the data collection tool. Participants included 16 social workers and 7 psychiatrists with experience in mental health and SIR practices. The interviews were analyzed through interpretative descriptive analysis, and the data were interpreted in light of the theoretical framework by establishing main themes and sub-themes. The findings revealed that current SIR practices fail to offer a scientific and standardized assessment within the psychiatric context. In contrast, the proposed PSIR model could provide a more comprehensive and systematic structure for the evaluation of psychiatric cases, though this would require a revision grounded in scientific principles. With appropriate planning in areas such as reporting language, sources of information, professional competence, and ethical responsibilities, the PSIR could be transformed into a professional standard. In conclusion, the Psychiatric Social Investigation Report should be institutionally defined, supported by clearly articulated writing principles, reinforced through professional training, and implemented as a standardized practice within psychiatric services.