Tony Gatlif’in Aksanlı Sinemasına Deleuzyen Bir Bakış

Abstract

Bu çalışma, azınlıkların ve göçebelerin yaşamlarını ve bu yaşamların getirdiği düşünümselliği pek çok filminde konu edinen Tony Gatlif’in “aksanlı sinema”sını felsefi açılımları bağlamında tartışmayı amaçlamaktadır. Yönetmenin, filmlerinde, Çingene ya da etnik bir azınlıktan olmak üzerine sinemanın araçlarını kullanarak inşa ettiği özgün üslup, majör olanı sorgulamaya açarken, film izleme deneyimini kendine özgü bir düşünsel serüvene dönüştürmektedir. Hamid Naficy’nin “aksanlı sinema” tanımlamasıyla örtüşen unsurlar da barındıran bu yaklaşım içerisinde göçebelik; minör bir öğe olarak ortaya çıkmakta ve tüm dünyanın yerleşik halklarının içerisinde göçebe Çingene toplulukları da minör bir varoluş sergilemektedirler. Minör bir topluluğa ait sözün ustalıklı bir biçimde sunulması açısından Kafka ile benzerlik gösteren Gatlif’in filmlerinde yer bulan bu felsefi düşünümsellik, yönetmenin Latcho Drom, Gadjo Dilo, Exils, Korkoro ve Transylvania filmlerini merkeze alarak incelenmektedir. Yönetmenin aksanlı imajları bağlamında açığa çıkan düşünümsellikler ve bu unsurların fark ve minör sinema tartışması bakımından ne ifade ettiği gibi sorular, film analizlerinin temel sorgulama alanlarını oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular, sinemayı felsefi bir duyuş ve düşünüş etkinliği olarak gören Deleuze ve Guattari’nin kavramları referans alınarak tartışılmaktadır. Bu kapsamda Gilles Deleuze ve Felix Guattari’nin fark ontolojisi ve minor sinema yaklaşımları, Gatlif sinemasına yönelik yapılacak incelemenin düşünsel arka planını oluşturmaktadır.