Bir Teẕkiretüʼl Evliyā Tercümesi (İnceleme-Metin-Sözlük) [06 Mil Yz A 7986]

Abstract

Tezkiretüʾl-Evliyâ, Fars edebiyatının en büyük sûfî müelliflerinden Feridüddin Attâr tarafından kaleme alınmıştır. Din ve tarikat ulularının hayatlarının, kerâmetlerinin anlatıldığı mensur bir eserdir. Birçok defa Türkçeye tercüme edilmiş olan eserin Türk kültür ve edebiyatında mühim bir yeri vardır. Üzerinde çalışma yaptığımız Tezkiretü'l-Evliyâ tercümesi de Attârʼın Tezkiretüʾl-Evliyâʼsının Batı Türkçesine yapılan tercümelerindendir. Tespitlerimize göre eserin elimizdeki nüshası, 17. yüzyılda istinsah edilmiştir. Buna rağmen kullanılan dil ve imlâ hususiyetleri daha önceki yüzyıllara ait arkaik unsurlar barındırmaktadır. Eski Anadolu Türkçesiyle yapılmış tercümelerden olan yazmada 18 evliyâ yer almaktadır. Bu 18 evliyâ Ģunlardır: Caʿfer-i Sâdık, Üveys Karânî, Hasan-ı Basrî, Mâlik-i Dînâr, Muhammed Vâsi, Habîb-i ʿAcemî, Râbiʿatüʾl-ʿAdeviyye, Fuzayl bin İyâz, İbrâhim Bin Edhem, Bişr-i Hâfî, Zennûn-ı Mısrî, Bâyezîd-ı Besṭâmî, Abdullah Mübârek, Süfyân-ı Sevrî, ġakîk-i Belhî, Ebû Hanife-i Kûfî, İmâmı Şâfiî, Ahmed Hanbelî. Çalışmamız 'Giriş, Metin ve Sözlük' olmak üzere üç bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde tezkire, Şuarâ tezkireleri, tezkiretüʾl-evliyâ gibi kavramlara, Feridüddin Attârʼın hayatı ve eserlerine, metnin imlâ hususiyetlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde tercümenin, çeviri yazısı ile Latin alfabesine aktarılan şekli yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise metinden yola çıkılarak hazırlanan sözlük bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tezkire, Tezkiretüʾl-Evliyâ, Feridüddîn Attâr, Eski Anadolu Türkçesi.

Tezkiretü'l Evliya was written by Feridüddin Attar who was one of the biggest sufi author. In this prose work, the religion and sect people's life and miracles are told. This work is very important in Turkish culture and literature which is translated to Turkish many times. The translation of Tezkiretü'l Evliya which we worked on, is Attar's translation to Western Turkish. According to our determinations, the copy of the work which was copied in the 17th century. Nevertheless, features of language and spelling contains archaic elements which belongs to the previous century. There are 18 evliya in the work which is translation in Old Anatolia Turkish. These evliyas are Caʿfer-i Sâdık, Üveys Karânî, Hasan-ı Basrî, Mâlik-i Dînâr, Muhammed Vâsi, Habîb-i ʿAcemî, Râbiʿatüʾl-ʿAdeviyye, Fuzayl bin İyâz, İbrâhim Bin Edhem, Bişr-i Hâfî, Zennûn-ı Mısrî, Bâyezîd-ı Besṭâmî, Abdullah Mübârek, Süfyân-ı Sevrî, Şakîk-i Belhî, Ebû Hanife-i Kûfî, İmâmı ġâfiî, Ahmed Hanbelî. Our work contains three parts which are 'Entrance, Text and Dictionary'. In the first part, concepts are given like encyclopedias of poets, encyclopedia, encyclopedia of evliya, Feridüddin Attar's life and works, text's features of spelling. In the second part, there are translation writing and form which transferred to the Latin alphabet. In the third part, there is a dictionary which prepared with inspiring from the text. Keywords: Encyclopedia, Encyclopedias of evliya, Feridüddîn Attâr, Old Anatolia Turkish.