Edirne İli Süloğlu İlçesi Koyunculuk İşletmelerinin Genel Durumu, Sürü Sağlığı ve Yönetim Uygulamaları İle Bakım ve Besleme Koşullarının Değerlendirilmesi

Abstract

Bu tezin amacı, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Hayvan Bilgi Sistemine (HBS) kayıtlı Edirne ili Süloğlu ilçesi sınırlarında bulunan mevcut koyun yetiştiriciliği yapan işletmelerden yüz yüze yapılan anket formunda işletmelerin genel yapısı, sürü sağlığı ve yönetim uygulamaları, bakım-besleme alışkanlıkları, koyun yetiştiriciliği ile ilgili problemleri tespit etmektir. Bu bağlamda mevcut durum, hatalı uygulamaların düzeltilmesi ve çözüm önerileri sunmaktır. Ankete katılan işletme sahiplerinin %57,38'i ilkokul mezunudur. Koyunculuğu %76,23'ü ek gelir elde etmek ve %65,58'i atadan öğrendiklerini uygulamaktadır. Bilgi edinme kaynaklarında bilimsel normları dikkate almadığı görülmektedir. İşletme sahipleri kuzu ölümlerinin sebeplerinin en yüksek oranı (%67,11) ishal oluşturmaktadır. İşletmelerin yem kalitesi en düşük olan samanı en yüksek oranda (%43,2) tercih ettiği belirlenmiştir. Doğum sonrası göbek kordonu temizliğine %63,9 oranında uyulmadığı görülmektedir. İşletmelerde kuzuların sütten kesilme kriterleri en yüksek oranlar sırasıyla yaş (%54,4) ve canlı ağırlık (%35,2) olarak tercih edilmiştir. Koç katım öncesinde işletmelerin %97,54'ü koyunlara özel bir yemleme programı uygulamamıştır. Ankete katılan yetiştiricilerin en önemli sorunlarının başında %61,48 oranında çoban yetersizliği, %46,72 oranında mera kuraklığı, %55,05 oranında yem fiyatlarının yüksek olduğu ve %64,75'inin destekleme miktarının yetersizliği olduğunu belirtmiştir. Bunun yanında üreticilerin %97,54'ü koyun yetiştiriciliği ile ilgili ileriyi göremediğini ve %99,18'inin de fiyat istikrarının olmadığını belirtmiştir. Yetiştiricilerin bakanlıktan beklentilerinin başında devlet desteklerinin arttırılması (%42), çoban desteğinin verilmesi (%10), hayvanların değerinde satılması talebi (%9), desteklerin adil dağıtılması (%5) ve ekipman desteği (%4) takip etmektedir. Sonuç olarak; işletmelerin demografik özelliklerine bakıldığında genç ve eğitimli insanların artırılması, bilimsel normların dikkate alınarak koyunculuğun yapılması, koyun yetiştiriciliğinin ana geçim kaynağı olarak yürütülmesi, yeniliklerin uygulamalı olarak örnek teşkil edecek şekilde bakanlık desteği ile yaygınlaştırılması, işletmelerin süt ve süt ürünlerine yönelik üretim modellerine geçiş sağlanması, kaliteli kaba yem kaynakları artırılması, erken dönem kuzuların bakım ve beslenmesi ile verim parametre ölçümleri konularında eğitimlerin sağlanması gerekmektedir. Bunun yanında çoban yetersizliği, yem fiyatlarında istikrarın sağlanması ve işletmelerin ileriye yönelik planlamaların sağlanmasıyla ilişkili farklı araştırmaların yapılması gerekmektedir.The objective of this thesis is to assess the general structure, flock health and management practices, as well as care and feeding habits, of sheep farming enterprises registered in the Animal Information System (AIS) of the Ministry of Agriculture and Forestry in Süloğlu District of Edirne Province. Data were collected through face-to-face surveys conducted with these enterprises to identify problems related to sheep farming and propose solutions to improve the current situation and rectify improper practices. Among the respondents, 57.38% of the enterprise owners had a primary school education. Sheep farming was primarily conducted to generate additional income 76.23%, and 65.58% of the respondents relied on traditional knowledge passed down from their ancestors. It was noted that scientific norms were not considered in their information sources. The leading cause of lamb mortality was diarrhea, accounting for 67.11%. Enterprises predominantly preferred the lowest-quality feed, such as straw, which was used by 43.2%. Postpartum umbilical cord care was neglected in 63.9% of the enterprises. The primary criteria for weaning lambs were age (54.4%) and live weight (35.2%). Before mating, 97.54% of the enterprises did not implement a specific feeding program for ewes. The most critical issues faced by the respondents included a lack of shepherds (61.48%), pasture drought (46.72%), high feed prices (55.05%), and insufficient government subsidies (64.75%). Additionally, 97.54% of the producers reported uncertainty regarding the future of sheep farming, and 99.18% highlighted the lack of price stability. The producers' expectations from the ministry included increasing state support (42%), providing shepherd assistance (10%), ensuring fair sales prices for livestock (9%), equitable distribution of subsidies (5%), and equipment support (4%). In conclusion, increasing the involvement of young and educated individuals in sheep farming, incorporating scientific norms, and promoting sheep farming as a primary livelihood are essential. Innovations should be disseminated with ministry support as practical examples. Transitioning enterprises toward production models focused on milk and dairy products, increasing the availability of high-quality roughage, and providing training on early care and feeding of lambs and performance parameter measurement are necessary. Furthermore, studies should address the issues of shepherd shortages, price stabilization for feed, and long-term planning for enterprises.