William John Childs’ın Gezi Notları ve Amerikan Board Kayıtlarında Anadolu Koleji Yerleşkesi

Abstract

Amerikan Board örgütü Osmanlı topraklarındaki faaliyetlerine 1820’de başlamış ve 1860’ta teşkilatlanmasına son şeklini vermiştir. Harput’ta yapılan yıllık toplantıda alınan kararla Anadolu’da yürütülen çalışmalar, Batı Türkiye Misyonu, Merkezî Türkiye Misyonu ve Doğu Türkiye Misyonu olmak üzere üç misyon bölgesi olarak teşkilatlandırılmıştır. Eğitim, sağlık, din, yayın çalışmalarını içine alan bölge misyon olarak tanımlanmıştır. Misyonlar, özellikle başında bir misyonerin bulunduğu yönetsel alt birimler olarak bazı istasyonlara ayrılmıştır. Bu örgütlenmenin en alt basamağında yerli yardımcıların idare ettiği uç-istasyonlar yer almıştır. Bu şekilde yapılandırılan her misyon bölgesi, merkezî bir okulun etki sahası etrafında inşa edilmiştir. Merzifon’daki Anadolu Koleji Batı Türkiye misyonunun, merkezi olarak faaliyete geçirilmiştir. Bu yerleşkeler gerek fiziki görünümleri ve içinde yer alan yapıları gerekse yürütülen faaliyetler ile Osmanlı topraklarını ziyaret eden batılı seyyahların dikkatini çekmiş ve gezi notlarına konu olmuştur. Bu çalışma, örnek olay inceleme yöntemi ile Amerikan Board örgütünün Merzifon’da 1866-1896 yılları arasını kapsayan ve eğitim çalışmalarının ön plana çıkarıldığı üçüncü dönemde, Anadolu Koleji yerleşkesinde yer alan yapıları, hem Amerikan Board örgütünün arşiv belgelerinde hem de William John Childs’ın gezi notlarında verdiği bilgiler ışığında ele almayı ve Amerikan Board okullarının yerleşkeleri hakkında literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.