Bazı Toprak Özellikleri ile İlişkili Olarak Arazi Kullanımı ve Arazi Örtüsünün Toprak Organik Karbon Stoğuna Etkisi

Abstract

Identifying the primary factors influencing spatial distribution of soil organic carbon (SOC) stock is critical for improving the accuracy of soil organic carbon stock estimation. The primary objective of the current study is to determine the effects of land use-land cover on SOC in Vezirköprü district of Samsun province that covers about 111 km2. To determine land use and land cover of the study area, Triplesat satellite image was used. Four main land use and land cover that are forest, pasture, settlement and cultivated land were determined. According to results, it was found statistically significant between some soil properties and land use-land cover influenced spatial variation of SOC density in the study area. It was determined between 4.79 and 94.10 ton ha-1 in surface soil (0-20 cm) while it was found 5.16 and 8.86 ton ha-1 in subsurface soils (20-40 cm). In addition, the highest SOC stock was found in forested lands with 53.356 ton ha-1 while the lowest SOC stock was 28.91 ton ha-1 in field crops cultivated lands.Toprak organik karbon (TOK) stoğunun mekânsal dağılımını etkileyen temel faktörlerin belirlenmesi, TOK stok tahminlerinin doğruluğunu artırmak için kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın temel amacı, Samsun ilinin Vezirköprü ilçesinin 111 km2'lik kısmını kaplayan alanda arazi kullanımı-arazi örtüsünün TOK stoğu üzerindeki etkilerini belirlemektir. Çalışma alanının arazi kullanımını ve arazi örtüsünü belirlemek için Triplesat uydu görüntüsü kullanılmıştır. Orman, mera, yerleşim ve tarım arazileri olmak üzere dört ana arazi kullanımı ve arazi örtüsü belirlenmiştir. Sonuçlar göstermiştir ki çalışma alanında bazı toprak özelliklerinin ve arazi kullanımının-arazi örtüsünün istatistiksel olarak önemli düzeyde TOK yoğunluğunun mekânsal değişimini etkilediği belirlenmiştir. Çalışma alanında TOK stok miktarı yüzey topraklarında (0-20 cm) 4.79 ile 94.10 ton ha-1 arasında, yüzey altı topraklarında (20-40 cm) ise 5.16 ile 8.86 ton ha-1 arasında değişmektedir. Farklı arazi kullanımları arasında en yüksek TOK stoğu miktarının yüzey toprağında 53.356 ton ha-1 ile ormanlık alanlarda iken, en düşük TOK stoğu miktarının ise 34.048 ton ha-1 ile tarla bitkileri ekili alanlarda olduğu belirlenmiştir.