Serbestleşme Sonrası Türkiye'deki Havayollarının Karşılaştırmalı Ağ Etkinliği Analizi

Abstract

Serbestleşme/Deregülasyon, giderek küreselleşen dünyada sivil hava taşımacılığı sektörünü önemli ölçüde geliştirmiştir. Her ne kadar serbestleşme havayolu işletmelerinde önemli yapısal dönüşümlere neden olsa da deregülasyonun dünya genelinde ve özellikle Türkiye'de havayolu şirketlerinin üretim, pazarlama verimliliği ve rekabet gücü üzerindeki etkisi henüz tam olarak ortaya konmamıştır. Bu nedenle bu çalışma, Türk sivil havacılığındaki serbestleşme süreci sonrasında Türk havayolu işletmelerinin etkinliğini, üretim ve pazar etkinliği olarak ikiye ayırarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Havayolu şirketlerinin üretim ve pazarlama etkinlikleri pencere ağı veri zarflama analizi metodolojisi kullanılarak tahmin edilmiştir. Etkinlik analizi sonuçları üretim etkinliğinin 0.887, pazarlama etkinliğinin 0.764 ve sistem etkinliğinin 0.796 olduğunu göstermiştir. Sonuçlar ayrıca düşük maliyetli havayolu şirketlerinin tam hizmet veren havayolu şirketlerinden (0.825) daha yüksek bir üretim etkinliği skoruna (0.918) sahip olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, tam hizmet sunan havayolu işletmelerinin pazarlama etkinliği (0,879) düşük maliyetli taşıyıcılarınkinden (0,708) daha yüksektir. Çalışmada, sistem etkinliğinin iş modeline göre değişmediği de tespit edilmiştir. Pazar payı yüksek olan tam hizmet sağlayıcı havayollarının sistem etkinliği skoru daha yüksek ve daha dengelidir. Hava taşımacılığı pazarının yakından ve dinamik bir şekilde izlenmesi ve uygun bir pazarlama karması içeren bir iş modeli altında faaliyetlerin sürdürülmesi, havayollarının pazarlama etkinliğini artırmasına imkân sunabilir.