Sibernetik Kabuk: Ghost in the Shell Filmlerinde Bedenin İnşası

Abstract

İnsanî varoluşu, ruh-beden ya da akıl-beden gibi temel bir ayrım üzerinden tanımlamak,felsefe geleneği içerisinde yaygın bir eğilimdir. Modernite’nin dünyayı Kartezyenikilikler üzerinden kavrama eğilimi içerisinde bu ayrım neredeyse aşılamaz bir karşıtlığadönüşürken beden, müphemlikle ilişkilendirilerek kontrol altına alınmaya çalışılmıştır.Bir yandan da üretici bireyin ihtiyaç duyduğu kas gücü ve dayanıklılığı sağlamak üzeredisipline edilmek, eğitilmek üzere bilimin nesnesi haline getirilmiştir. Beden, tüketiminegemen hale geldiği günümüz toplumlarında ise üretimle olan bağını yitirerek daha çok“arzu” kavramıyla ilişkili olarak biçimlendirilmektedir. Tüketim kültürü içerisinde,bireysel kimlik tasarımlarının sergilendiği, imajlar, gösterenler aracığıyla “arzulanabilir”bir yüzeye dönüştürülmeye çalışılan beden bu kez de “ideal” bir görüntünün inşa edilmesiamacıyla bilimin ve tıbbın nesnesi haline getirilmektedir. İnsan derisinin çeşitli nesneler,kozmetik ürünler ve estetik müdahalelerle tasarımı, onu hızlı bir şekilde yenidentasarlanabilen bir tuvale dönüştürmektedir. Öte yandan teknolojik gelişmeler ve tıpalanındaki çalışmalar dönüşümün hızını ve sınırlarını genişletirken, bedene ilişkintartışmaların yeni boyutlar kazanmasına neden olmaktadır.Bu çalışma, yukarıda kısaca çerçevesi çizilen bedene ilişkin tartışmaların sinemadakiizlerini Ghost In The Shell (1995 ve 2017) filmleri üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır.Aynı adı taşıyan mangadan uyarlanan filmler, beyni sentetik bir bedene nakledilen ve birtür yeniden doğuş ritüeliyle yaşama dönen bir karakteri konu almaktadır. Beden ve ruharasındaki süregelen ayrımlaşmanın izlerinin bilim, araçsal akıl ve teknolojiye yönelikçeşitli sorgulamalar etrafında işlendiği filmler, bu sorgulamaların nasıl yürütüldüğü,bedenin hangi tanımlamalar etrafında kurgulandığı, konuya ilişkin ne tür bir söylemüretildiği gibi sorular etrafında analiz edilmektedir. Elde edilen bulgular, filmlerarasındaki farklılıklar da gözetilerek, sosyolojik bağlantılarıyla birlikteyorumlanmaktadır.