Yazılı Türkçe Resmi Söylemde Ulaçların İşlevleri ve Zamansal Anlamlarına İlişkin Bir Çözümleme

Abstract

Bu çalışmanın amacı yazılı Türkçe resmi dilde ulaç tümceciklerinin işlevleri ile zamansal anlamlarının ortaya konmasıdır. Çalışmada incelenen ulaç ekleri şunlardır: -(y)IncA, -DIğIndA, -DIğI zaman, -(y)ken, -Ir...-mAz, -mAdAn önce, -DIktAn sonra ve -DIkçA. Çalışmanın verileri 1923-2016 yılları arasında yayınlanan hükümet programlarından toplanmıştır. Toplam 565 ulaç tümceciği bulunmuş ve bu yapıların çoğunlukla zaman tümcecikleri olarak kullanıldıkları saptanmıştır. Ulaç ekleri arasından altısı zaman anlatılarına ek olarak diğer söylem rolleri de üstlenmektedir. -Ir...-mAz ve -mAdAn önce ulaçları ise sadece zaman anlatılarında kullanılmaktadır. İncelenen ulaçların söylemde üstlendikleri diğer işlevler bakımından en sık gözlenen işlev ortaç yantümcelerinin baş adlarını nitelenmesidir. Ayrıca -(y)IncA ve -DIğIndA ulaçları konu işaretleyicileri olarak kullanılmaktadır. Sıklık bakımından -(y)ken ulacının en fazla kullanılan yapı olduğu bulunmuştur. Diğer ulaç ekleri ise hükümet programlarında daha az kullanılmaktadır. Çalışmanın bulguları ulaç yapılarının hükümet programlarında üstlendikleri işlevler açısından son derece zengin olduğunu göstermektedir.