Karadeniz Bölgesinde Yayılış Gösteren Bazı Geofit Bitkiler Üzerinde Morfolojik, Anatomik ve Ekolojik Bir Araştırma

Abstract

KARADENİZ BÖLGESİNDE YAYILIŞ GÖSTEREN BAZI GEOFİT BİTKİLER ÜZERİNDE MORFOLOJİK, ANATOMİK VE EKOLOJİK BİR ARAŞTIRMA ÖZET Bu çalışmada Karadeniz Bölgesinin Alpin ve Subalpin bölgelerinde yayılış gösteren ikisi endemik olan Crocus speciosus'un üç alt türünün (Crocus speciosus Bieb. subsp. speciosus, Crocus speciosus Bieb. subsp. ilgazensis Mathew, Crocus speciosus Bieb. subsp. xantholaimos Mathew) morfolojik, anatomik ve ekolojik özellikleri araştırıldı. Bu amaçla bitkilerin kormus, yaprak, çiçek, meyve ve tohumlarının morfolojik yapıları fotoğraf ve çizimler ile gösterildi. Çiçek tüpü rengi, kormus örtüsünün yapısı ve stilus boyunun alt türler arasında ayırt edici önemli özellikler olduğu belirlendi. Anatomik çalışmalarda bitkilerin kök, gövde, kormus, yaprak ve çiçek kısımlarından enine ve yüzeysel kesitler alınarak anatomik özellikler çizim ve fotoğraflar ile gösterildi. Bu çalışmalar sonucunda alt türlerde farklılıkların olduğu gözlendi. Ekolojik çalışmalarda bitkilerin toprak altı ve toprak üstü kısımlarında azot, fosfor ve potasyum ( N, P, K) analizleri yapıldı. Bu bitkilerin yayılış gösterdikleri toprak örneklerinde N, P, K analizleri ve bazı fiziksel, kimyasal analizleri de yapıldı. Ekolojik çalışmalar sonucunda bitkilerin genellikle asitli ve tuzsuz toprakları tercih ettiği ve toprak üstü kısımlarındaki N, P, K konsantrasyonlarının toprak altı kısımlarına göre daha fazla olduğu tespit edildi. Çalışmada ayrıca bitkilerin yayılış gösterdiği bölgelerin yüksekliğine bağlı olarak alt türlerin morfolojik, anatomik ve ekolojik özelliklerindeki değişiklikler gözlendi. Bitkilerin korteks alanları ve vasküler dokularının ölçülerinde yüksekliğe bağlı olarak bir artış gözlendi. Aynı şekilde yaprakta kutikulanın kalınlığının yükseklik ile artış gösterdiği tespit edildi. Anahtar Kelimeler: Geofıt, Crocus speciosus, Morfoloji, Anatomi, EkolojiSTUDIES ON THE MORPHOLOGICAL, ANATOMICAL AND ECOLOGICAL OF SOME GEOPHYTES DISTRIBUTED IN BLACK SEA REGION ABSTRACT In this study three subspecies of Crocus species (Crocus speciosus Bieb subsp. speciosus, Crocus speciosus Bieb subsp. ilgazensis Mathew, Crocus speciosus Bieb subsp. xantholaimos Mathew) from that two of these species being endemics Blacksea region have been investigated morphological, anatomical and ecological. In the morphological part of the study, determining the morphological features of organs such as corm, leaf, flower, fruit and seeds by photographs and illustrations, it has been found out that colour of throat of perianth, corm tunic and style are important characteristics in difference between these subspecies. In anatomical studies, cross and surface section of root, stem, corm, leaf and flower parts of species has been examined and demonstrated by photographs and illustrations. In anatomical studies, it has been observed that; there are some differences in anatomical features of species. In this study, the analysis of some elements (N, P, K) was carried out in both above and underground parts of species. In addition to plant analysis, soil samples were also taken from these localities and some physical and chemical analysis were carried out. In ecological studies, it has been observed that these subspecies usually prefer the soil acidic and no salt. According to the results of plant analysis N, P and K concentrations were found to be higher in above parts as compared to underground parts. These plants generally grow on soil with sandy loamy texture, which are low calcareous, low saline. In addition to, possible variations in morphology, anatomy ands ecology of subspecies in relation to altitudinal variations were determined a increase in cortical area vascular tissue and thickness of cuticle in parellelity with altitudinal increase. Key Words: Geofity, Crocus speciosus, Morphology, Anatomy, Ecology