Samsun Türküleri Üzerine Tematik Bir İnceleme

Abstract

Bu çalışmada halkın yaşadıklarını edebî bir form içinde yansıtan türkülerden yola çıkılarak Samsun'a ait maddî-manevî değerler tanıtılmak istenmiştir. Bu maksatla TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı, Samsun türküleri üzerine yapılan çalışmalar, internet üzerinden erişebildiğimiz siteler incelenmiş; çeşitli plak, kaset ve cd'ler dinlenerek Samsun türküleri üzerine çalışan ses ve saz sanatçılarıyla görüşülmüştür. Yine türkü alanında hatırı sayılır mahalli icracılar ve âşıklarla bir araya gelinmiş; onların da destek ve katkılarıyla iki yüz seksen adet Samsun türküsü toplanmıştır. Ulaşabildiğimiz bütün Samsun türkülerini bir araya getirdiğimiz bu çalışmadaki türkü metinleri belirli bir düzen içerisinde sunulmuş ve tematik açıdan da incelenmiştir. Çalışmada öncelikle Samsun'un tarihî, coğrafî ve kültürel özellikleri hakkında bilgi verilerek, incelemenin Samsun'un özellikleriyle ilişkilendirilmesi ve bunun neticesinde de daha anlaşılır olması sağlanmıştır. Türkü kavramı ve türkünün tarihçesi üzerinde durularak Samsun türkülerinin genel özelliklerine değinildikten sonra, türkü metinleri kendi içinde gruplandırılmış; Samsun'daki âşıklık geleneği hakkında bilgi verilerek âşıkların eserlerine yer verilmiştir. Samsun'un türkü alanında yetiştirdiği en önemli iki isim Yıldıray Çınar ve Ferhat Akın'ın biyografileri ve eserleri hakkında bilgi verilerek bunların eserleri toplanmıştır. Hikâyesi olan türküler, metinleriyle birlikte bir araya getirilmiştir. Toplanan bütün türküler esas alınarak tematik bir inceleme gerçekleştirilmiştir. İncelemenin son kısmına türkülerde anlamı bilinmeyen kelimelerle alâkalı bir sözlük ve çalışmada yer alan türkülerin bir dizini eklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Samsun Türküleri, Samsun Halk Müziği, Yıldıray Çınar, Ferhat Akın, Âşık, Türkü Hikâyeleri, Türk Halk Müziği

In this study, it is wanted to introduce the material and moral values of Samsun, based on the folk songs that most clearly reflect the people's experiences. For this purpose, TRT Turkish Folk Music Repertoire has been searched for Samsun folk songs, and the webpages has been sought out. Various records, cassettes and CDs has been listened and vocal and instrumental artists have been interviewed. In the same way, many local singers and ashiks have been interviewed in the field of folk songs. With the support of them, three hundred Samsun folk songs has been collected. Thus, Samsun Folk Songs has been brought together in the most comprehensive way which has not been done before. This thematic study has been carried out by presenting the collected texts in a certain order. To make it more understandable, firstly it is aimed to provide some information about the historical, geographical and cultural characteristics of Samsun and associate the study with the characteristics of Samsun. Afterwards, the concept of folk song and the history of the folk song are emphasized and the general characteristics of Samsun folk songs are explained. The texts of the collected folk songs are grouped to present them in a better way. Then, information about the tradition of ashik in Samsun is presented and the works of the ashiks are included. The folk songs which have stories have been brought together with their texts. A thematic analysis has been carried out on the basis of all the folk songs collected. In the last part of the study, there is a dictionary index related to unknown words in folk songs. Keywords: Samsun Folk Songs, Samsun Folk Music, Yıldıray Çınar, Ferhat Akın, Ashik, Folk Song Stories