Farklı Fındık Çeşitlerinde Emici Böcekler (Heteroptera: Pentatomidae, Coreidae ve Acanthosomatidae)'in Neden Olduğu Lekeli İç Zarar Oranının Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, 2010-2011 yılları arasında Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Düzce ve Sakarya illerindeki fındık üretim alanlarında yürütülmüştür. Heteroptera takımının Pentatomidae, Coreidae ve Acanthosomatidae familyasına bağlı bazı türler, fındığın erken gelişme dönemlerinde önemli oranda meyve dökülmesi ve boş meyve oluşmasına sebep olmalarına ilave olarak, bölgelere göre değişmek üzere %10?un üzerinde ?lekeli iç? şeklinde zarara da neden olmaktadır. Bu zarar sonucu fındık içleri buruşup acılaşmakta, normal renk, şekil ve ağırlığını kaybetmektedir. Zarar gören fındıklar fabrikalarda genellikle el ile seçilmesine rağmen, zararın daha ziyade tane içlerinde belirgin olması nedeniyle dış görünüşünden tam olarak ayrılamamakta ve bu durum ihracatta şikayetlerin devam etmesine neden olmaktadır. Fındık üretim alanlarında gerek yoğunluk gerekse yaygınlık bakımından lekeli içe neden olan en önemli zararlı Palomena prasina?dır. Bu araştırmada başta Palomena prasina başta olmak üzere diğer emici böceklerin neden olduğu lekeli iç zarar oranı, yaygın olarak yetiştirilen fındık çeşitlerde belirlenmiştir. Böylece hangi çeşitte daha fazla zarar meydana geldiği ortaya konulmuştur. Yapılan iki yıllık çalışma sonucunda; foşa, sivri ve çakıldak fındık çeşitlerinde lekeli iç zararına rastlanmıştır. Fakat yapılan Khi-kare testi sonucunda lekeli iç zarar oranının çeşitler arasında önemli bir fark olmadığını ortaya konulmuştur. Bunun yanında; sarıkaramuk, karakaramuk, boş fındık, içi gelişmemiş, şekilsiz iç zararınada bakılmıştır. Anahtar kelimeler: Palomena prasina; fındık; lekeli iç; zarar oranı.This study was carried out in hazelnut production areas (orchard) of Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Düzce, Kocaeli, Sakarya provinces between 2010 and 2011 years. Some species connected to Pentatomidae, Coreidae and Acanthosomatidae family of Heteroptera team cause significant fruit loss and formation of free fruit during early development periods of hazelnut and also cause spotted kernel harm at the rate of over 10 % to change by region. As a result of this damage, inside of hazelnuts wrinkle and go sour, lose normal color, shape and weight. Although damaged hazelnuts are usually selected by hand at factories, damage couldn?t be separated fully from external appearance of hazelnuts due to seen harm rather inside of the pieces, clearly and this situation leads to continue the complaints at export. The most important harmful cause ?spotted kernel? is Palomena prasina both density and prevalence at hazelnut production areas. In this study, spotted kernel harm rate caused by Palomena prasina primarily and other absorbent insects were determined at hazelnut varieties widely grown. Thus, more damage occurred at which variety was put forward. As a result of the two-year study, Khi-kare test revealed that was no significant difference between the varieties despite foşa, sivri and çakıldak that spotted kernel were determined. `prematurely dropped nuts that light brown in color and shrinked at the bottom?, `well developed in size and grey-black in color nuts without kernel type damage?, blank nut, well-not developed hazelnut, shriveled kernel were determined besides kernel spotted. Key words: Palomena prasina; hazelnut; spotted kernel; damage ration.