Ebû Mansûr El-huseyn B. Zeyle'nin El-kâfi Fi'l-mûsikî Adlı Eserinin Müzik Teorisi Açısından İncelenmesi

Abstract

Bu çalışma, 11. yüzyılda yaşamış İranlı bir filozof ve âlim olan İbn Zeyle'nin müziğe dair eserini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmalarından biri olan el-Kâfî fi'l-Mûsikî, mevcut müzik literatürüne önemli ölçüde yeni fikirler eklerken, zamanına kadar geliştirilen tüm müzik teorilerini kapsar. İbn Sînâ'nın en yakın öğrencilerinden biri olduğu için İslâmî bilgilerin aktarımında eserleri daha da önem arz eder. Bu olgu, araştırmalarımız sırasında keşfettiğimiz üzere, el-Kâfî fi'l-Mûsikî'nin bazı kısımlarının İbn Sînâ'nın Cevâmiu İlmi'l-Mûsikî ile birebir aynı olmasını da açıklar. Bununla birlikte, İbn Zeyle, eserinde, hocası İbn Sînâ'dan hiç söz etmemiştir. İbn Zeyle'nin eserinin orijinalliği, ebced yönteminde nağmeleri isimlendirirken harfleri farklı bir biçimde kullanmasında yatar. Ebced harflerini kullanma şekli, Safiyyuddin Urmevî gibi sistematikçi denen okula müntesip bazı ilim adamlarının eserlerinde ve onu takip eden başka ilim adamlarının eserlerinde de görülmektedir. Bu bakımdan İbn Zeyle bu yöntemin kurucusu olarak düşünülebilir. Bir başka önemli nokta ise, îkâ'ları oluştururken onların kuvvetini kullanmasıdır. Çalısmaya başladığımızda el- Kâfi fi'l-Mûsikî'nin Türkçe çevirisi mevcut değildi. Çalışmamızın ekinde eserin çevirisini de veriyoruz. Sadece İngiltere ve Hindistan'daki kütüphanelerde bulunan iki orijinal el yazmasına erişemediğimizden, çevirimizde Zekeriya Yusuf'un yayınladığı metni kullandık.This study aims to analyse work of Ibn Zayla on music, an Iranian philosopher and scholar of the eleventh century. One of his works, al-Kâfi fi'l-Mûsikî, encompasses all music theories developed up until his time, while contributing substantially new ideas to the existing music literature. His works become all the more important in Islamic scientific transmission due to the fact that he is one of the closest disciples of Ibn Sina This fact explains also the identity of some parts of al- Kâfî fi'l-Mûsikî with Ibn Sina's Javamiu İlmi'l-Mûsikî, an identity discovered during our research. However, Ibn Zayla never mentions the work of his master, Ibn Sina, in his own work. The originality of Ibn Zayla's work lies in his different uses of letters in the abjad numerals in naming notes. The manner in which he uses the abjad numerals can be observed in the works of some scholars from so-called systematist school such as Safiyyuddin Urmawi, and that sort of use is adopted by other scholars thereafter. In this regard, Ibn Zayla can be considerd as the founder of this method. Another important point is that Ibn Zayla in his use of the force of the duration in composing îkâ''s. Before we commenced our study, Al-Kâfi had not yet been translated into Turkish. In the framework of this study, we furnish its translation. Since there are only two original manuscripts found in the libraries in the United Kingdom and India, out of reach, the edition of Zakariyya Yousuf is used for the translation.