Samsun İlçelerinde Kentsel Doku Morfolojisindeki Zamansal Değişimlerin Fraktal Analiz İle Belirlenmesi

Abstract

Kent morfolojisinin belirlenmesi ve zamansal değişimlerin saptanması, gelecekteki muhtemeldeğişimlerin öngörülmesinde, sürdürülebilir kentleşme için gerekli tedbirlerin alınmasında,yönetsel kararların verilmesinde ve planlamada büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada;Samsun iline bağlı 17 ilçede kentsel dokunun mekânsal-zamansal değişimi Coğrafi Bilgi Sistemleri(CBS) ve fraktal analizin entegrasyonuyla incelenmiştir. Bu amaçla; 1990 ve 2012 yıllarına aitCORINE 2. düzey arazi kullanımı/örtüsü verileri kullanılarak kentsel doku sınıfının mekânsaldağılımı oluşturulmuştur. Çakıştırma ve çapraz tablolama analizleri ile alansal değişimlerbelirlenmiş, kentsel yayılma ve mekânsal heterojenlik araştırmaları için fraktal analizlergerçekleştirilmiştir. Fraktal analiz kapsamında; kutu sayma yöntemiyle fraktal boyutlar, kayankutular algoritmasıyla lakünarite indeksleri hesaplanmıştır. 1990-2012 periyodunda kentsel dokualanlarının 17 ilçenin 9’unda arttığı, 6’sında azaldığı, 2’sinde değişmediği; kentsel doku alanlarındaartış olan 9 ilçenin 6’sında fraktal boyutun ve lakünarite indeksinin arttığı, 1’inde fraktal boyutunve lakünarite indeksinin azaldığı, 1’inde fraktal boyut artarken lakünarite indeksinin azaldığı ve1’inde ise fraktal boyut azalırken lakünarite indeksinin arttığı belirlenmiştir. Çalışmanınsonucunda; alansal değişimlere ilave olarak, fraktal boyut ile parçalanma/kompaktlaşma velakünarite indeksi ile heterojenlik/homojenlik derecesinin belirlenmesinin kent morfolojisininincelenmesinde ve değişimlerin irdelenmesinde oldukça yararlı bilgiler sunduğu ortayakonulmuştur.