7 - 9 Yaş Çocuklarının Dini Bilgi ve Duygu Gelişimleri Üzerinde Ailenin Etkisi

Abstract

İlköğretim çağının I., II. ve HI. sınıfını içine alan 7-9 yaş döneminde, çocukların hem bilgi hem duygu bakımından dini gelişimleri üzerinde ailenin etki derecesini belirlemek amacı ile oluşturulan bu çalışmada, her şeyden önce bu yaş çocuklarının gelişim özelliklerinin tanınması gerektiği düşüncesi ile, ilk olarak zihinsel gelişimleri, dil gelişimleri, psiko-sosyal gelişimleri ve dini gelişimleri hakkında bilgi verilmiştir. 'Dönemin gelişim özelliklerine göre din eğitimi' amacıyla yapmış olduğumuz araştırmamızda önce çocukların zihni ve duygusal özellikleri,seviyeleri, kavrayış ve idrakleri dikkate alınarak hazırlanmış olan 25 soruluk dini bilgi ölçeği ile araştırmaya katılan çocukların dini bilgi düzeyleri ölçülmüş, arkasından da dini bilgi düzeyleri üzerinde etkili olabilecek faktörlerin etki derecesi incelenmiştir. Buna göre, çocuğun cinsiyetinin, ailenin yapısının (geniş yada çekirdek yapıda oluşunun ) anne babanın yaşı ve öğrenim durumunun, gelir düzeyinin, ailedeki çocuk sayısının ve ailenin dindarlık düzeyinin çocuğun dini bilgi düzeyi üzerinde etkisi bulunmazken, çocuğun yaşının, kaçıncı sınıfta okuduğunun ve ailenin yerleşim yerinin çocuğun dini bilgi düzeyi üzerinde etkili olduğu görülmüştür. O halde bu dönem çocuklarının, dini bilgi düzeyi üzerinde en etkili faktörlerden biri yaşla paralel olarak gelişen zihinsel özellikleridir. Bu araştırmamızda okul, bu özellikleri geliştirici bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır. İkinci önemli faktör ise çocuğun çevresi ile, çevresinde gördüğü yaşantıdır. Çocuğun çevresinde gördüğü irrasyonel dini yaşantı ve inanışlar dini bilgi düzeyi üzerinde olumsuz bir etkiye sahiptir. Araştırmamızı gerçekleştirdiğimiz kırsal kesimlerdeki insanların bu yöndeki inanışlarının o bölgede yetişen çocukların dini bilgi düzeyinin düşük olmasına neden olduğu söylenebilir. Bu çalışmamızda ele alıp incelediğimiz konulardan biri de ailelerin, çocuklarının dini sorulan karşısındaki tavır, tutum ve yaklaşımları ile annenin ve104 öğretmenin din eğitimindeki yeri olmuştur. Buna göre ailelerin çocuklarla dini konularda ilgilenme düzeyleri yaklaşık % 50' lerde seyretmektedir. Bu dönemde çocuğun dini eğitimi konusunda ailede en önemli kişi anne iken genel olarak öğretmen çocuğun en fazla önemsediği ve dikkate aldığı kişidir. Bu nedenle annelere göre öğretmen, çocuğa din eğitimini en iyi verebilecek kişi olarak düşünülmektedir. Son olarak, çocuğun çeşitli dini kavramlar hakkındaki tasavvur ve duygulan üzerinde ailenin etkisini değerlendirmeye çalıştık. Buna göre aile, hem çocuğun Allah tasavvurunun şekillenmesinde, hem de başta Allah olmak üzere çeşitli dini kavram ve konular hakkındaki duygu ve düşüncelerinin oluşumunda oldukça önemli bir etkiye sahiptir.