Samsun İlinde Fasulye Üretim Alanlarında Hastalık Oluşturan Virüslerin Tespiti, Bunların Yayılış Alanlarının Ve Tohum İle Taşınma Aranlarının Belirlenmesi

Abstract

ÖZET SAMSUN İLİNDE FASULYE (Phaseolus vulgaris L.) ÜRETİM ALANLARINDA HASTALIK OLUŞTURAN VİRÜSLERİN TESPİTİ, BUNLARIN YAYILIŞ ALANLARININ VE TOHUM İLE TAŞINMA ORANLARININ BELİRLENMESİ Samsun ilinin fasulye üretiminde en fazla paya sahip olan ilçeleri ve bağlı köylerinde, 65 farklı alanda 2002-2003 yıllarında Haziran-Eylül döneminde örnekleme çalışmaları yapılmıştır. Arazinin büyüklüğüne göre her alanda virüs simptomlu 5-20 bitkinin sürgün uçlarından 2-3 yaprak örneği alınmıştır. Fasulye alanlarından toplanan 499 yaprak örneğinin, Double antibody sandwich-enzyme linked immmunosorbent assay (DAS-ELISA) yöntemi ile test edilmesi sonucunda %36'sımn Bean common mosaic virus (BCMV), %10.8'inin Cucumber mosaic virus (CMV), %2.8'inin Bean common mosaic necrosis virus (BCMNV), %2'sinin Bean yellow mosaic virus (BYMV) ile enfekteli olduğu belirlenmiştir. Bazı örneklerin birden fazla virüs ile enfekteli olduğu tespit edilmiştir. En fazla BCMV+CMV ikili enfeksiyonuna (17 örnek; %3.4) rastiamlmıştr. Test edilen örneklerdeki üçlü enfeksiyon oranlarının ise sırasıyla %0.6 (3 örnek; BCMV+BCMNV+CMV), %0.4 (2 örnek; BCMV+BYMV+BCMNV) ve %0.2 (1 örnek; BCMV+BYMV+CMV) olduğu belirlenmiştir. Sadece 2 bitkinin (%0.4) test edilen bütün virüsler ile bulaşık olduğu saptanmıştır. Ayrıca bu çalışmada, üreticilerden ve tohum bayilerinden 53 farklı fasulye çeşitlerine ait tohum örneği alınmıştır. Her örneğe ait 50'şer tohumun petri kabında çimlendirme sonrası oluşan primer yapraklan, toplu halde DAS-ELISA yöntemi ile test edilmiştir. Tohumların %18.9'unun BCMV, % 17'sinin BCMNV veya CMV ile bulaşık olduğu belirlenmiştir. BYMV ile bulaşık tohum örneğine rastlanılmamıştır. Alfalfa mosaic virus (AMV) ile fasulye tohumlarının bulaşıklığı ile ilgili olarak 29 fasulye örneği test edilmiş ve örnekler % 13.7 oranında enfekteli bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Fasulye, virus, BCMV, BCMNV, BYMV, CMV, AMV

ABSTRACT DETERMINATION OF VIRUSES, THEIR SPREAD AND SEED INFECTION IN BEAN (Phaseolus vulgaris L.) GROWING AREAS OF SAMSUN PROVINCE Sampling studies were performed in 65 fields which were selected in the most bean growing districts and villages of Samsun province in 2002-2003. Two or three apical leaf samples were collected from 5-20 plants. DAS-ELISA tests performed using 499 samples resulted that 36% of the samples were infected with Bean common mosaic virus (BCMV), 10.8% with Cucumber mosaic virus (CMV), 2.8% Bean common necrosis virus (BCMNV) and 2% with Bean yellow mosaic virus (BYMV). Some samples had mixed virus infections. The most common mixed infection was BCMV+CMV (17 samples; 3.41%) double infection. The percentages of triple infections were 0.6% (3 samples; BCMV+BCMNV+CMV), 0.4% (2 samples; BCMV+BYMV+BCMNV) and 0.2% (1 samples; BCMV+BYMV+CMV). The only two plants (0.4%) were infected with all viruses tested. In the study, 53 seed samples were collected from growers and local markets. Primary leaves of each seed, which were previously germinated in the Petri dishes in a group of 50 seeds of each sample, were mixed together and tested by DAS-ELISA. Of the seeds tested, 18.9% were infected with BCMV, 17%with BCMNV or with CMV. None of the seed samples were found to be infected with BYMV. Twenty-nine seed samples were tested for Alfalfa mosaic virus and 13.7% of the samples were positive. Key wordls: Bean, virus, BCMV, BYMV, BCMNV, CMV, AMV.