Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kurupelit Kampüsü Karbon Ayak İzi Hesaplamalarında Ölçüm Belirsizliklerinin İncelenmesi

Abstract

Karbon ayak izi hesaplamalarında kilit unsur emisyon faktörleridir ve bu faktörlerin belirlenmesindeki zorluk, ölçüm belirsizliğine karar vermeyi zorlaştırmaktadır. Ölçüm belirsizliğini ihmal eden karbon ayak izi hesaplamaları, tahmin edilen karbon ayak izi değerlerine güvenmeyi zorlaştırır. Eksik bir hesaplamadan elde edilen değerler, iklim eylemine ilişkin yanlış kararlara yol açabilir. Belirsizlik hesaplamaları, veri kalitesinin zayıf olduğu alanların belirlenmesine yardımcı ve veri toplama yönetiminde iyileştirmeler yapılmasına da olanak sağlar. Ölçüm belirsizliğinin daha güvenilir bir karbon ayak izi değeri hesaplamak için gerekli olduğu düşüncesiyle, model kuruluş olarak farklı kategorilerde hizmet üreten bir üniversite kampüsünde çalışma yürütülmüştür. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Samsun, Türkiye'de yer almaktadır. Üniversitede fakülteler, hastaneler, yurtlar, yerleşim alanları, spor kompleksleri ve idari binalar bulunmaktadır. Üniversite, 2357 akademisyen, 4192 idari personel, 51696 öğrenci ve 106 ülkeden 4959 uluslararası öğrenci ile 8800 dönümlük bir alanda faaliyet göstermektedir. Üniversitenin Kurupelit kampüsü, 2024 UI GreenMetric sıralamasında yeşil kampüs olarak 281. sırada yer aldı. Bu çalışmada, ISO 14064-1:2018, IPCC, DEFRA ve GHG protokollerine dayalı olarak karbon ayak izlerini ve belirsizlik bütçelerini hesaplamıştır. Yapılan hesaplamalar sonucunda kampüsün toplam karbon ayak izi 85.323,86 tCO₂e olarak belirlenmiştir. Emisyonların kapsam bazında dağılımı incelendiğinde, Kapsam 1'in toplam emisyonların % 14,1'ini, Kapsam 2'nin %15,76'sını ve Kapsam 3'ün %70,14'ünü oluşturduğu görülmüştür. Kategori bazında ise Kategori 1'in %14,1'ini, Kategori 2'nin %15,76'sını, Kategori 3'ün % 64,69'unu, Kategori 4'ün % 4,39'unu ve Kategori 6'nın %1,05'ini oluşturduğu görülmüştür. Belirsizlik hesaplamaları, hem toplam düzeyde hem de kapsam ve kategori düzeyinde yapılmıştır. Toplam ölçüm belirsizliği k = 2 %95 güven aralığı ile birlikte ±14.590,14 tCO₂e olarak belirlenmiş olup bu değer toplam emisyonun %17,1'lik kısmına karşılık gelmektedir. Kapsam bazında belirsizliklerin durumu incelendiğinde Kapsam 1'in %3,55'e, Kapsam 2'nin %15,3'e ve Kapsam 3'ün %14,1'lik bir paya sahip olduğu görülmektedir. Kategori düzeyinde ise kategori 1'in %3,55'e, Kategori 2'nin %15,3'e, Kategori 3'ün %12,47'ye, Kategori 4'ün %31,14'e ve kategori 6 %42,77'ye karşılık geldiği görülmektedir. Bu sonuçlar, kampüs genelinde emisyonların hem miktar olarak hem de ölçüm güvenirliği açısından detaylı bir şekilde değerlendirilmesine olanak sağlamıştır.Emissions factors are a key element in carbon footprint calculations, and the difficulty in determining these factors makes it challenging to decide on measurement uncertainty. Carbon footprint calculations that ignore measurement uncertainty make it difficult to trust the estimated carbon footprint values. Values obtained from an incomplete calculation can lead to incorrect decisions regarding climate action. Uncertainty calculations help identify areas where data quality is poor and enable improvements in data collection management. With the idea that measurement uncertainty is necessary to calculate a more reliable carbon footprint value, a study was conducted at a university campus that provides services in different categories as a model institution. Ondokuz Mayıs University is located in Samsun, Turkey. The university has faculties, hospitals, dormitories, residential areas, sports complexes, and administrative buildings. The university operates on an 8,800-acre campus with 2,357 academics, 4,192 administrative staff, 51,696 students, and 4,959 international students from 106 countries. The university's Kurupelit campus ranked 281st in the 2024 UI GreenMetric ranking as a green campus. In this study, carbon footprints and uncertainty budgets were calculated based on ISO 14064-1:2018, IPCC, DEFRA, and GHG protocols. As a result of the calculations, the total carbon footprint of the campus was determined to be 85,323.86 tCO₂e. When examining the distribution of emissions by scope, it was observed that Scope 1 accounted for 14.1% of total emissions, Scope 2 for 15.76%, and Scope 3 for 70.14%. In terms of categories, Category 1 accounts for 14.1%, Category 2 accounts for 15.76%, Category 3 accounts for 64.69%, Category 4 accounts for 4.39%, and Category 6 accounts for 1.05%. Uncertainty calculations were performed at both the total level and the scope and category levels. The total measurement uncertainty was determined as ±14,590.14 tCO₂e with a 95% confidence interval (k = 2), corresponding to 17.1% of total emissions. When examining the status of uncertainties at the scope level, Scope 1 accounts for 3.55%, Scope 2 for 15.3%, and Scope 3 for 14.1%. At the category level, Category 1 accounts for 3.55%, Category 2 for 15.3%, Category 3 for 12.47%, Category 4 for 31.14%, and Category 6 for 42.77%. These results have enabled a detailed assessment of emissions across the campus, both in terms of quantity and measurement reliability.