İslamın Erken Dönemindeki Savaşlarda Kadın (Hz. Peygamber ve Dört Halife Dönemi)

Abstract

Çalışma, Hz. Peygamber dönemiyle başlayıp dört halife dönemini kapsamaktadır. Bu çerçevede İslam'ın ilk yarım asrında meydana gelen askerî hareketlerde kadınların savaşlara katılım durumları, üstlendikleri roller, fiili olarak ifa ettikleri görev ve sorumluluklar irdelenmiştir. Araştırma giriş bölümüyle beraber iki bölümden meydana gelmekte olup giriş bölümünde araştırmanın önemi, konusu, izlenilen yöntem ve kaynaklar hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde; Hz. Peygamber'in savaşlara iştirak etmek isteyen kadınlara karşı takındığı tavır, sonrasında ise kadınların katılmış oldukları savaşlar ve bu savaşlarda göstermiş oldukları faaliyetler incelenmiştir. Ayrıca Peygamber tarafından İslam'a yönelik tehditleri ortadan kaldırmak ve düşmana korku salmak düşüncesiyle gönderilen seriyyelerde esir alınan kadınlar ve bu kadınlara uygulanan muameleler de araştırılmıştır. İkinci bölümde ise Râşid Halifeler döneminde yapılan savaşlara katılan kadınların isimleri ve üstlenmiş oldukları görev ve sorumluluklar tespit edilmeye çalışılmış, irtidat hadiselerinde ve İslam devletine karşı yapılan isyan girişimlerinde ismi geçen kadınlar ve kendileriyle yapılan mücadeleler de ele alınmıştır. Kadınlar, Cahiliye Araplarında görüldüğü üzere su dağıtmak, yaraları sarmak ve hamiyeti güçlendirmek için savaşlara götürülmüşler buna mukabil İslamla birlikte savaşlarda daha fazla geri hizmetlerde bulunmuşlardır. Kadınlar, savaşlarda yaralıları tedavi etmişler, su dağıtmışlar, mezar kazımı ve şehitlerin defin işlemlerini de üstlenmişlerdir. Bununla birlikte Hansa, Havle bint Sa'lebe ve Sevde bint Umâre gibi kadınların savaşlarda okuduğu şiirler ordudaki askerlerin dirayetini artırmıştır. Ayrıca Havle bint Ezver, Ümmü Hâkim el-Mahzumiyye, Ümmü Ümâre gibi kadınlar savaşlarda cesaretleri ile göz doldurmuşlardır. Ayrıca Erkek egemen bir toplum olan Araplarda kadınların rivayetlerde bağlamında zikredildiği görülmüş fakat bu zihniyete rağmen Aişe bint Ebî Bekir, Selma bint Mâlik ve Secâh bint el-Haris örnekliğinde olduğu gibi liderlik konumunda olan kadınlardan da söz edilmiştir. Anahtar Sözcükler: gazve, seriyye, kadın, câriye, sahâbî.

The study comprises the term from The Mohammad to four caliphs. In this respect, women's participation in the war, their roles, their duties, and responsibilities that they perform actually are scrutinized in military actions occuring first century of Islamic term. The research consists of two chapters with an introduction section and it informs us about the significance of the research, ,its issue, methods, and sources in the introduction part. In the first chapter; The Mohammad's attitude towards women who want to participate in wars and then the wars women participated and activities which they performed in these wars are analyzed. Additionally, it is also searched that annihilating threads from Prophet to Islam, women captured in the wars in contemplation of scaring enemies and treatments implemented on these women. In the second part, it is tried to determine women's names who joined wars in Rasid Califs period and their duties and responsibilities and also it is tackled with women mentioned in attempting of rebellion against the Islamic state, incidents of abjuration and struggles against them. As seen in the Jahiliyya Arabs, women were taken to wars in order to distribute water, heal wounds and strengthen patriotism, on the other hand, they rendered more backward services in wars with Islam. Women treated the wounded in the wars, distributed water, and took on the grave digging and burial of the martyrs. However, the poems recited by women such as Hansa, Havle bint Sa'lebe and Sevde bint Umâre in wars increased the acumen of the soldiers in the army. In addition, women such as Havle bint Ezver, Umm Hakim al-Mahzumiyye, Umm Umâre made a strong impression in the wars with their courage. In addition, in the Arabs, which is a male-dominated society, it was seen that women were mentioned in the context of the narrations, but despite this mentality, women in leadership positions were also mentioned, as in the example of Aisha bint Ebî Bekir, Selma bint Malik and Secah bint al-Haris. Keywords: gazva, sariyya, woman, female slave, companion.