Sporcuların Denge Noktasındaki Dinamik Kontrol Oranının Akselerasyon ve Deselerasyon Performansındaki Rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı, sporcuların akselerasyon ve deselerasyon performansı üzerinde denge noktasındaki dinamik kontrol oranının (DKOd) etkisinin olup olmadığını incelemektir. Araştırmaya takım sporlarında düzenli olarak antrenman ve müsabakalara katılan 40 sporcu (yaş: 22.00±2.90 yıl, vücut ağırlığı: 76.52±11.77 kg, boy: 178.12±6.02 cm, spor yaşı: 11.15±2.72 yıl) dahil edildi. DKOd'nını tespit edebilmek için sporculara 30°/sn, 90°/sn ve 150°/sn açısal hızlarda eksantrik(e) ve konsantrik(k) izokinetik kuvvet testleri uygulandı. Kuvvet testlerinden elde edilen ham verilerde salınımları azaltmak için 6Hz kesme frekansına sahip Equiripple düşük geçiren (Low-pass) filtre uygulandı ve filtreleme sonrasında kuvvet eğrileri üst üste çizdirilerek kesişim noktasına denk gelen DKOd açı ve DKOd tork verileri elde edildi. Akselerasyon performansını belirlemek için 10m sprint testi uygulandı. Deselerasyon ise 10m sprint sonrasında sporcunun durma mesafesi ve durma süresi üzerinden tespit edildi. İzokinetik kuvvet bulgularının, akselerasyon ve deselerasyon performansı üzerinde etkisi olup olmadığı doğrusal regresyon analizi ile incelendi. Regresyon modellerine dahil edilen bağımsız değişkenlerin çoklu doğrusal bağıntıya sahip olup olmadığı VIF ve tölerans değerleri ile değerlendirildi ve çoklu doğrusallık sorununa rastlanmadı (VIF: <10, Tölerans: >0.10). Yapılan analizler sonrasında, DKOd açı değerleri, 30°/sn açısal hızda 27.75°, 90°/sn'de 26.19° ve 150°/sn'de 26.43°, DKOd tork değerleri ise, 30°/sn'de 1.74, 90°/sn'de 1.76 ve 150°/sn'de 1.73 N-m/kg olarak belirlendi. Hamstringk (Hk):Quadricepsk (Qk), He:Qk, DKOd açı ve DKOd tork değerlerinin akselerasyon süresi ve ivme değeri üzerinde istatistiksel olarak etkiye sahip olmadığı görüldü (p>0.05). Sporcuların 90°/sn ve 150°/sn açısal hızlarda sahip oldukları Hk:Qk oranı ve 150°/sn'deki He:Qk oranlarının deselerasyon süresi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edildi (p<0.05). Sonuç olarak, denge noktasındaki dinamik kontrol oranı parametrelerinin akselerasyon ve deselerasyon performansı üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olmadığı belirlendi. Gelecekte, takım sporlarında yer alan elit sporculardan elde edilecek DKOd verilerinin atletik performansa olan etkisi üzerine yapılacak araştırmaların daha net sonuçlar sağlayacağı düşünülmektedir.The aim of this study was to examine whether the dynamic control ratio at the equilibrium point (DCRe) affects acceleration and deceleration performance in athletes. The study included 40 athletes (age: 22.00±2.90 years, body weight: 76.52±11.77 kg, height: 178.12±6.02 cm, training age: 11.15±2.72 years) who regularly participated in training sessions and competitions in team sports. To determine DCRe, eccentric (e) and concentric (c) isokinetic strength tests were performed at angular velocities of 30°/s, 90°/s, and 150°/s. The raw data obtained from the strength tests were filtered using an Equiripple low-pass filter with a cut-off frequency of 6 Hz to reduce oscillations. After filtering, strength curves were superimposed to identify the intersection points corresponding to DCRe angle and torque values. A 10-meter sprint test was conducted to assess acceleration performance, while deceleration was determined based on stopping distance and time following the sprint. The effects of isokinetic strength findings on acceleration and deceleration performance were analyzed using linear regression. Multicollinearity among independent variables in the regression models was evaluated using VIF and tolerance values, with no issues detected (VIF < 10, Tolerance > 0.10). The analysis revealed that DCRe angle values were 27.75° at 30°/s, 26.19° at 90°/s, and 26.43° at 150°/s, while DCRe torque values were 1.74, 1.76, and 1.73 N-m/kg at 30°/s, 90°/s, and 150°/s, respectively. It was found that Hamstringsc (Hc):Quadricepsc (Qc), Hamstringse (He):Quadricepsc (Qc), DCRe angle, and DCRe torque values had no statistically significant effect on acceleration time and rate (p > 0.05). However, the Hc:Qc ratio at 90°/s and 150°/s and the He:Qc ratio at 150°/s were found to have a statistically significant effect on deceleration time (p < 0.05). In conclusion, dynamic control ratio at the equilibrium point parameters did not have a direct effect on acceleration and deceleration performance. Future research on DCRe parameters in elite athletes participating in team sports is expected to provide clearer insights into their impact on athletic performance.