Anadolu Sahası Türk Masallarında Renk Sembolizmi

Abstract

Masal; içerisinde olağanüstü varlıklar, kahramanların olduğu, bilinmeyen yerlerde, bilinmeyen zamanda geçen abartılı olayların anlatıldığı sözlü gelenekte oluşmuş bir türdür. Bu türün yıllar önce özel anlatıcıları vardı. Bu anlatıcılar zihinlerinde biriktirdiği masalları biraz da kendi yorumlarını katarak irticalen anlatırlardı. Masallar hayatımızda teknolojik araçların olmadığı dönemlerde; özellikle uzun kış gecelerinde çocukları eğlendirmek, onların hayal dünyalarını zenginleştirmek için anlatılırdı. Masallarla ilgili çalışmaları başlatan ilk araştırmacı Eflatun Cem Güney olmuştur. Bu yazarı Pertev Naili Boratav, Saim Sakaoğlu gibi araştırmacılar izlemişlerdir. Günümüzde de üniversitelerin edebiyat ve halk bilimi bölümlerinde bu araştırmalara devam edilmektedir. Masallarla çocukların zihinlerine iyilik, dostluk, yardımlaşma gibi kavramlar yüklenirken bir taraftan da onların bazı örnek olay ve sembollerle hayatı tanımaları sağlanır. Bu sembollerden biri de renklerdir. Renkler hayatın bir parçası oldukları gibi hayatı yorumladığımız görüntülerdir. Renklerle görüntülerle hayatı yorumlar, bu görüntülerle anlamlandırırız. Renk ve masalları psikanalitik yönteme göre inceleyen ilk bilim insanı Seyfi Karabaş bu alanda bizlere yol gösterici olmuştur. Masal çağında çocuklar karakter gelişimlerinin çoğunu tamamlar. Bu dönemde renkler yoluyla çocukların hayata bakış açılarına psikolojik yorumlar katılır. Vezirin kara olması, öğüt verecek dedenin ak sakallı olması, seveceği kızın ay yüzlü olması gibi. Heyecan, huzur, kötümserlik, saflık duygularını çocuklar renkler yoluyla öğrenir. Çocuğun bilinçaltına bunlar inceden inceye dokunur. Çalışmamızda derlenmiş masal kitapları ve tezlerden yararlandık. Çalışmamızda toplamda 504 renk unsurunu inceledik. Amacımız renklerin günlük hayatta ifade ettikleri psikolojik anlamların çocuklara anlatılan masallarda ne ölçüde kullanıldığını göstermektir. Çalışmamızda incelediğimiz 504 renkten 500'ünün ifade ettiği davranış biçimine uygun olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Masal, çocuk, sembol, renkler, psikoloji.

The tale is a genre formed in an oral tradition in which extraordinary beings, heroes, and exaggerated events that take place in unknown places and unknown times are told. This genre had special narrators years ago. These narrators would tell the tales they had accumulated in their minds with a little bit of their own interpretation. Tales were told when there were not any technological tools in our lives; It was used to entertain children and enrich their imaginations, especially during the long winter nights. Eflatun Cem Güney was the first researcher who started studies on fairy tales. This author was followed by researchers such as Pertev Naili Boratav and Saim Sakaoğlu. Today, these research studies are continued in the literature and folklore departments of universities. While concepts such as kindness, friendship and solidarity are loaded to children's minds with fairy tales, on the other hand, it is ensured that they get to know life with some example events and symbols. One of these symbols is colors. Colors are images in which we interpret life as they are a part of life. We interpret life with images with colors and make sense with these images. Our first scientist, Seyfi Karabaş, who examined colors and tales according to the psychoanalytic method, was the guide in this field. In the fairy tale age, children complete most of their character development. During this period, psychological interpretations are added to children's perspective on life through colors. Like the vizier is black, the grandfather who will preach has a white beard, the girl he will love is moon-faced. Children learn feelings of excitement, peace, pessimism and purity through colors. These are delicately woven into the child's subconscious like a carpet motif. We benefited from compiled fairy tale books and theses in our study. In our study, we examined a total of 504 color elements. Our aim is to show to what extent the psychological meanings expressed by colors in daily life are used in fairy tales told to children. It was observed that 500 of the 504 colors we examined in our study were suitable for the behavior style they expressed. Keywords: Fairy tale, child, symbol, colors, psychology.