Bafra Ovasında Bulunan Halofit Vejetasyonunda Zonlaşmaya Etki Eden Faktörlerin Belirlenmesi

Abstract

11 BAFRA OVASINDA BULUNAN HALOFIT VEJETASYONDA ZONLAŞMAYA ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ ÖZET Bu çalışma Bafra ovasının kuzeyinde Kızılırmak'ın doğusunda yer alan lagün gölleri civarındaki tuzcul alanlarda yürütülmüştür. Liman Gölü'nün batısında yer alan lokalitede Salicornia prostrata Pall., Carex capitellata Boiss. & Ba/.'ın ilk zonu, Artemisia santonicum L, Juncus littoralis C.A. Meyer'in birlikte ikinci zonu ve Juncus littoralis C.A. Meyer'in ayrı olarak üçüncü zonu oluşturduğu; Cernek gölü, kenarında yer alan lokalitede ise Juncus acutus L.'un ayrı olarak ilk zonu, Salicornia prostrata Pall., Spergularia marina (L.) Gris.'in birlikte ikinci zonu, Hordeum geniculatum AIL, Plantago coronopus l. subsp. coronopus'un ise üçüncü zonu oluşturduğu bulunmuştur. Çalışmanın yürütüldüğü tuzcul alanlarda zonlanmaya etki eden temel faktörlerin neler olduğu araştırılmıştır. Yirmi aylık çalışma süresinde ilgili zonlardan toprak örnekleri alınmıştır. Topraklarda pH, EC, katyon ve anyon analizleri yapılmıştır; buna ek olarak zonlarda su baskını faktörü de gözlenmiştir. Sağlanan verilere CCA analizi (Canonical correspondence analysis) ve tek yönlü ANOVA uygulanmıştır. CCA analizinden Salicornia prostrata Pall.- Carex capitellata Boiss.&Bal. zonunda özellikle su baskını faktörünün ikinci olarak EC, Na+ ve CPun etkin olduğu, Artemisia santonicum L-Juncus littoralis CA. Meyer zonunda özellikle pH, HC03', EC ve Na+ ve CPun Salicornia prostrata Pall.'ın hakim olduğu diğer zonda özellikle EC, Na+ ve Cl''un etkin olduğu sonuçlan çıkarılmıştır. Diğer zonlarda da toprak tuzluluğunun göstergesi olan EC, Na+ ve CI' faktörlerinin yüksek olduğu ancak ara değerler taşıdığı görülmüştür. Ayrıca CCA analizinde öz değer ve tür-çevre korelasyonları oldukça yüksek bulunmuştur. Tek yönlü ANOVA da tüm bu bulguları desteklemiştir.m THE DETERMINATION OF THE FACTORS EFFECTIVE ON THE ZONATION OF HALOPHYTIC VEGETATION LOCATED AT BAFRA PLAIN ABSTRACT This study was carried out on saline areas around lagoons which situated in the north of Bafra plain and in the east of Kızılırmak river. Salicornia prostrata Pall, and Carex capitellata Boiss.&Bal. formed the first zone, Artemisia santonicum L. and Juncus littoralis C.A. Meyer formed the second zone and Juncus littoralis C.A. Meyer formed the third zone in the first locality in the west of Liman Lake. There were three different zones in the other locality which situated around Cernek lake and the first zone is characterized by Juncus acutus L.; Salicornia prostrata Pall, and Spergularia marina (L.) Gris. formed the second zone and Hordeum geniculatum All. and Plantago coronopus L. subsp. coronopus formed the third zone. The main factors effective on zonation in the studied saline areas were investigated and to do this soil samples were taken from each zone and pH, electrical conductivity and cation and anion analysis were carried out. In addition to this, the effects of waterlogging were also observed. The data were treated by using CCA (Canonical Correspondence Analysis) and one-way ANOVA. According to the results of CCA analysis waterlogging was found as the primary factor in the formation of Salicornia prostrata Pall.-Carex capitellata Boiss.&Bal. zone and electrical conductivity, Na+ and CI' (meq/lt) concentration were of secondary importance, pH, HC03', electrical conductivity, Na+ and CI' (meq/lt) concentration were the factors that were of primary importance in Artemisia santonicum L.-Juncus littoralis C.A.Meyer zone and waterlogging was the second important factor in that zone. In other Salicornia prostrata Pall, zone electrical conductivity, Na+ and CI' (meq/lt) concentration were the most important factors.IV The primary indicator of soil salinity (electrical conductivity, Na+ and CI' concentrations) were higher but intermediate values were obtained as compared to the above mentioned zones in the other three zones. According to the results of CCA analysis eigenvalues and species-environment relationships were considerably higher. The results of one-way ANOVA supported the results of CCA analysis.