6-11 Yaş Arası Çocuklarda Problemli Medya Kullanımının Uyku Bozukluklarına Etkisinin İncelenmesi: Kesitsel Bir Çalışma

Abstract

Amaç: Bu çalışmada Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Genel Polikliniği'ne başvuran 6-11 yaş arası çocuklarda problemli medya kullanımının uyku bozuklukları ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Bu çalışma 1 Mart 2025 ile 1 Haziran 2025 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Genel Polikliniği'ne başvuran 6-11 yaş arası 262 çocuğun ebeveyni ile gerçekleştirilmiş, kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir anket çalışmasıdır. Anket formunun ilk bölümünde, çocukların ve ebeveynlerin sosyodemografik özellikleri ile çalışmanın amacına yönelik ekran kullanımı ve uyku alışkanlıkları ile ilgili 18 soru bulunmaktadır. İkinci bölümde 9 sorudan oluşan Problemli Medya Kullanım Ölçeği-Kısa Form (PMKÖ-KF), üçüncü bölümde ise 24 soruluk Çocuklar İçin Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ) yer almaktadır. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS sürüm 26.0 paket programında değerlendirilmiştir. İstatiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: 59 kişinin çalışma dışı kalması ile 203 kişi ile bulgular hesaplanmıştır. Araştırmaya katılan ebeveynlerin %85,2'si (n=173) anne, %14,8'i (n=30) baba olup yaş ortalaması 37 (26-53)'dir. Araştırmaya katılan çocukların %52,7'si (n=107) erkek, %47,3'ü (n=96) kız olup yaş ortalaması 8 (6-11)'dir. Çocukların hafta içi ortalama ekran süresi ortalama 104,31 dakika iken, hafta sonu ekran süresi ortalama 146,18 dakikadır. Çocukların uyumadan 1 saat önceki ekran süresi ortalama 23,91 dakikadır. Çocukların hafta içi uyku süresi ortalama 9,15 saat, hafta sonu uyku süresi 9,71 saattir. Çocukların en sık kullandığı cihaz %57,1 ile akıllı telefon olarak saptanmıştır. Çocukların PMKÖ-KF' den aldıkları puan ortalaması 2,18 olup bu puan çocuklarda orta seviyeye yakın problemli medya kullanımı olduğunu göstermektedir. Çocukların ÇUBÖ' den aldıkları puan ortalaması 36,94 olup kesme noktası 34 puana göre %59,61'inin uyku bozukluğuna sahip olduğu bulunmuştur. Uyku bozukluğu riski ebeveyn gelir düzeyi yüksek olanlarda daha yüksek bulunmuştur (p=0,028). Çocukların PMKÖ-KF toplam puanı ile ÇUBÖ toplam puanı arasında orta düzeyde pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0,499; p<0,001). Ayrıca ÇUBÖ alt boyut puanları ile PMKÖ-KF toplam puanı arasında da düşük düzeylerde pozitif korelasyon saptanmıştır. Sonuç: Çalışmaya dahil edilen çocukların yarıdan fazlasının uyku bozukluğuna sahip olduğu ve bu çocukların problemli medya kullanım seviyelerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla çocukların ekran kullanımının ebeveyn kontrolünde daha bilinçli ve doğru şekilde olması çocukların uykularını olumlu yönde etkileyebilir. Bu nedenle çocuklarda problemli medya kullanımı, uyku bozuklukları ve bu iki konunun birbiri ile ilişkili oldukları noktalar hakkında ebeveynlerin ve çocukların bilinçlendirilmesinin, eğitim verilmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: problemli medya kullanımı, uyku bozukluğu, 6-11 yaş arası çocuklarAim: This study aimed to evaluate the relationship between problematic media use and sleep disorders in children aged 6-11 years who applied to the Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine, Child Health and Diseases General Clinic. Materials and methods: This study is a cross-sectional and descriptive survey conducted with the parents of 262 children aged 6-11 years who applied to the Child Health and Diseases General Polyclinic of Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine between March 1, 2025 and June 1, 2025. The first part of the questionnaire includes 18 questions about the sociodemographic characteristics of children and parents, as well as screen use and sleep habits for the purpose of the study. The second part includes the Problematic Media Use Measure-Short Form (PMUM-SF) consisting of 9 questions, and the third part includes the Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC) consisting of 24 questions. All statistical analyses were evaluated in the IBM SPSS version 26.0 package program. Statistical significance level was accepted as p<0.05. Results: Findings were calculated with 203 people after 59 people were excluded from the study. Of the parents participating in the study, 85,2% (n=173) were mothers, 14,8% (n=30) were fathers, and the average age was 37 (26-53). Of the children participating in the study, 52,7% (n=107) were boys, 47,3% (n=96) were girls, and the average age was 8 (6-11). Children's average screen time on weekdays is 104,31 minutes, while on weekends it is 146,18 minutes on average. Children spend an average of 23,91 minutes of screen time in the hour before bed. Children's average sleep time is 9,15 hours on weekdays and 9,71 hours on weekends. The device most frequently used by children was identified as a smartphone with 57,1%. The average score that children received from PMUM-SF was 2,18, indicating that children had problematic media use at a moderate level. The average score of the children on the SDSC was 36,94, and according to the cut-off point of 34 points, 59,61% were found to have sleep disturbance. The risk of sleep disturbance was found to be higher in those with higher parental income levels (p=0,028). A moderate positive correlation was found between the children's PMUM-SF total score and the SDSC total score (r=0,499; p<0,001). Additionally, a low level of positive correlation was found between SDSC subscale scores and PMUM-SF total score. Conclusion: More than half of the children included in the study were found to have sleep disorders and to have high levels of problematic media use. Therefore, more conscious and appropriate parental oversight of children's screen use could positively impact their sleep. Therefore, it is thought that it would be beneficial to raise awareness and educate parents and children about problematic media use in children, sleep disorders, and the interconnectedness of these two issues. Keywords: problematic media use, sleep disturbance, children aged 6-11