Yeni Bir Doğa Koruma Kavramı: Unesco Jeoparklar Çerçevesinde Çamlıdere (Ankara) Fosil Ormanı Fizibilite Çalışması

Abstract

Bu çalışmada Çamlıdere İlçesi (Ankara) Pelitçik Köyünde yer alan Fosil Orman sahası Avrupa Jeoparklar Ağı (EGN) jeopark ölçütleri bakımından değerlendirilmiş ve Çamlıdere Fosil Ormanının jeopark olması yolunda ilk adım atılmıştır. Bu araştırma ile jeopark kavramının doğru biçimde anlatılarak diğer jeopark çalışmalarına örnek olması hedeflenmektedir.Araştırmanın özünü Pelitçik Köyündeki (Çamlıdere) Fosil Orman sahası oluşturmaktadır. Bununla beraber sahanın yakın çevresinde yer alıp Fosil Ormanın oluşum sürecine ışık tutan, jeolojik-jeomorfolojik ve kültürel özelliklerinden ötürü bilimsel, eğitim ve turistik değere sahip oluşumlar da tampon bölge içerisinde araştırmaya dâhil edilmişlerdir.Araştırmada ağırlıklı olarak arazi inceleme yöntemi kullanılmıştır. Arazi çalışmalarında fosil ağaçlar ve önem arz eden diğer oluşumların GPS ile koordinatları kaydedilmiştir. 3000'den fazla fotoğraf çekilmiş, 8 saatten fazla ses kaydı ve 2 saati aşkın video kaydı yapılmıştır. Uzaktan algılama analizleri ve tematik sayısal haritalar Anadolu Üniversitesi Uydu Uzay Bilimleri Araştırma Enstitüsü CBS laboratuarlarında yapılmıştır. Sahadan seçilmiş numuneler stereo mikroskop ile incelenerek fotoğrafları çekilmiştir.Araştırma sonucunda, mevcut veriler ışığında Çamlıdere Fosil Ormanının Avrupa Jeoparklar Ağı ölçütlerini karşıladığı sonucuna varılmıştır. Çamlıdere Fosil Ormanı fosillerin yoğunluğu, boyutları ve korunmuşluk durumları bakımından ulusal ve uluslar arası önem taşımaktadır. Buna ek olarak Fosil Orman çevresinde jeoturizm, eğitim ve bilimsel amaçlı kullanılabilecek kırgıbayırlar, peri bacası benzeri erozyonal formlar tespit edilmiştir. Sahanın yerel coğrafya şartlarının izlerini taşıyan tarihi Çamlıdere Evleri Fosil Ormanın jeoturizm değerini artırmaktadır. Türkiye'de Jeolojik mirasın korunmasına yönelik yasal eksikliklerden dolayı bu önemli fosil alanı talan edilmektedir.Anahtar Sözcükler: Avrupa Jeoparklar Ağı (EGN), Jeopark, Jeoturizm, Fosil Orman, Jeolojik Miras.

In this research the Çamlıdere (Ankara) Fossil Forest area in Pelitçik Village is evaluated within the European Geopark Network (EGN) criterion and the first step is made towards nomination of the area as a Geopark. This study aims to put forward a fallow way by correctly introducing the Geopark concept for further studies.The core area of the research consists of the Fossil Forest in Pelitçik Village (Çamlıdere). However the geologically-geomorphologically and culturally important features due to their educational, research and geoturism values in vicinity which helps to understand the evolution process of the Fossil Forest were also included within the buffer zone of the research area.The research mostly depends on the field trips. During the field trips the petrified trees were recorded with GPS, more than 3000 photos taken, voice record over 8 hours and 2 hours of video record gathered. The remote sensing analyzes and creation of the digital thematic maps were performed in the GIS laboratories of the Anatolian University, Institute of Satellite and Space Science Researches. The samples collected from the research area are photographed after preliminary examination.Consequently, depending on the existing data it was concluded that Çamlıdere Fossil Forest meets the measures of the European Geoparks Network. The Çamlıdere Fossil Forest has national-international importance due to the size, intensity and the protection condition of the fossils. Moreover, in vicinity to the fossil area erosional forms like badlands and chimney topography were examined which are convenient for geoturistic, scientific and educational purposes. The Çamlıdere Historical Architecture which reflects the traces of the local geographical conditions increase the geoturism value of the Fossil Forest. This important fossil area is pillaged because of the lacking of the legislation for protection of the geological heritage.Key Words: European Geoparks Network (EGN), Geopark, Geoturism, Fossil forest, Geological Heritage.