Doğu Dışı Kürt Yaşayışlarında Kürt Kimliği Algısı: Bafra Kürtleri Örneği

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Doğu dışı Kürt yaşayışlarına bir örnek sunan Bafra Kürtlerinin kimlik algılarını, sosyal bilimlerde bugüne kadar etnisite üzerine geliştirilmiş klasik literatüre göre tartışmaktır. Bu amaçla Bafra'da yaşayan Kürtlerin diğer etnik kimliklerle arasındaki, kültürel, sosyal ve ekonomik ilişkilerin dinamiği çözümlenmiştir. Farklı dil, kültür ve etnik yapıdaki farklı etnik toplulukların uzun yıllardan beri bir arada yaşadığı bir yer olan Bafra, Kürt kimliğinin nesilden nesle aktarılmış olması dolayısıyla bir örnek teşkil etmektedir. Bu araştırma, 2019 yazında, Bafra'nın Yeşilce Mahallesi'nde yaşayan ve kar topu tekniği ile seçilen 32 kadın ve erkek ile derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak niteliksel bir saha çalışması olarak yürütülmüştür. Görüşmelerin bir kısmı kaydedilmiş olsa da çoğu görüşmeye görüşülen kişilerin gizlilik kaygısı nedeniyle not alınarak devam edilmiştir ve çözümlenen metinler ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Görüşmeler esnasında evlilik, gündelik pratikler, kültürel özellikler, dini ritüeller, komşuluk ve iş ilişkileri üzerine bilgiler toplanmıştır. Çalışmada iki temel sonuca ulaşılmıştır. İlk olarak Kürtlerin, etnik kökensel ve kültürel açıdan Bafra'da uzun yıllardır yaşadığı bir boyuta kadar doğrulanmıştır. İkinci olarak, Bafra Kürtlerinin kimlik oluşumları, aynı anda hem doğuştan gelen (ilkçi) hem duruma göre değişen (durumsal-araçsal) hem de zamanla inşa edilen (yapılanmacı) kimlikleri içeren ve etno-sembolist figürleri taşıyan akışkan bir yapıdadır. Bu kimlik etmenleri arasında daima bir geçiş gerçekleşmektedir.

The aim of this study is to discuss the identity perceptions of the Bafra Kurds, which provides an example of non-East Kurdish life, according to the classical literature on ethnicity developed in social sciences to date. For this purpose, the dynamics of cultural, social, and economic relations between Kurds living in Bafra and other ethnic identities were analyzed. Bafra, a place where different ethnic communities with different languages, cultures and ethnicities have lived together for many years, sets an example as the Kurdish identity has been handed down from generation to generation. This research was carried out as a qualitative field study in the summer of 2019, using in-depth interview technique with 32 men and women living in the Yeşilce District of Bafra and selected with the snowball technique. Although some of the interviews were recorded, most of the interviews were continued by taking notes due to the privacy concerns of the interviewees and the analyzed texts were analyzed in detail. During the interviews, information was collected on marriage, daily practices, cultural characteristics, religious rituals, neighborhood, and business relations. Two main conclusions were reached in the study. First, it has been confirmed to an extent that the Kurds have lived in Bafra for many years, ethnically and culturally. Secondly, the identity formations of the Bafra Kurds are in a fluid structure that includes both innate (initialist) and situationally changing (situational-instrumental) identities and built over time (constructivist) and carrying ethno-symbolist figures. There is always a transition between these identity factors.